Anasayfa    Arkeoloji      Yenikapı Batıkları

Yenikapı Batıkları

Antikçağın bugüne kadar ulaşılan en büyük limanı Theodosius. Yenikapı’da dolarak karaya dönüşen koyda bin yılı aşkın süre bekleyen 24 gemi, dünyada bugüne kadar bulunmuş en geniş antik batık grubu. Limanın aktif olduğu döneme, ŞS 5 ile 11. yüzyıl arasına tarihlenen batık ve gemi aksamları, antik dönem denizciliğinin bilinmeyenlerini ilk kez cevaplıyor. Yenikapı batıklarından altısının kazısı, dünyanın önde gelen sualtı arkeoglarından Doç. Dr. Cemal Pulak başkanlığındaki Sualtı Arkeoloji Enstitüsü (INA) ekibince üstlenildi. Atlas, kazısı tamamlanan ilk dört batığa dair bulguları dünyada ilk kez yayımlıyor.

Yenikapı arkeolojik kazıları, Erken ve Orta Bizans dönemlerinde kullanılan yelkenli ve kürekli gemi tipleri hakkında bilinmeyen birçok veriye ulaşmamızı sağladı. Alanda bulunan en eski gemi 7. yüzyılın ilk yarısına ait. Çok yakında kazı sına başlayacağımız bir diğeri ise 7. veya en geç 8. yüzyıl başına tarihli. Antik limanın kullanım dışında ilk kalan bölümünde (batı ucunda), yapım yöntemine göre ŞS 4. yüzyıl sonu veya 5. yüzyıl başı na tarihleyebiliceğimiz bir gemiye ait kaplama tahtası da ortaya çıktı.

Gemiler arasında balıkçı tekneleri, küçük, orta ve büyük boylardaki kuru yük gemileri, taş taşımakta kullanılan masif yapılı ağır yük gemileri ve çektiri tarzındaki kürekli gemiler yer alıyor. Bir fırtına ya da doğal afetin aynı anda batmasına neden olduğu 14 geminin iyi korunmuş olması, aynı fırtınada bu gemilerin üzerlerinin kumla örtülmüş olmasından kaynaklanıyor. Bu gruptaki gemilerin yakın tarihlere sahip olması, aynı dönemde kullanılan farklı gemiler konusunda bizleri aydınlatması açısından çok önemli. Gemilerin bir bölümünün, battığı tarihte hâlâ kullanımda olduğu parçalanarak dağılmalarından anlaşılıyor. Çünkü bunlar kullanılmayan, terk edilmiş gemiler olsaydı, daha derli toplu, karinaları (geminin sualtında kalan dış bölümü) sağlam halde bulunmaları gerekirdi. Terk edilmiş bir gemi, firtınada aniden kumla örtülen bir gemiye kıyasla daha yavaş gömüldüğünden, deniz kurdu ve diğer organizmaların tahribatına uğrar. Halbuki, söz konusu 14 batıkta deniz kurtlarının neden olduğu bir tahribata rastlanmıyor. Buna karşılık, amfora yüküyle daha önceki bir dönemde batan diğer bir gemide, yüksek oranda deniz kurdu tahribatı ve farş (iç kaplama) tahtalarına yapışmış istiridyeler gözleniyor. Böylece, Lykos Deresi’nin taşıdığı milin batıkları hızla örtmeye yetmediği ve ahşaplarının çeşitli deniz canlılarınca kısmen tahrip edildikten sonra ancak gömülebildiği ortaya çıkıyor.

Sualtı Arkeoloji Enstitüsü (INA) olarak, İstanbul Arkeoloji Müzeleri’nin daveti ve işbirliği ile dört geminin yerinde belgeleme ve kaldırma çalışmalarını gerçekleştirdik. Bunlar kısaca YK I ve YK IV olarak isimlendirdiğimiz iki yük gemisi ve YK II ve IV olarak isimlendidiğ imiz çektiri tarzındaki, kürekli iki gemiydi. Alandaki iki adet yük gemisi üzerindeki çalışmalarımız ise devam ediyor.

Batıklar üzerinde, yerinde yapılan çalışmalarda, dönemin gemi yapım teknolojileri ile ilgili çok önemli sonuçlara ulaştık. Bu sonuçlara ulaşabilmek için gemiye ait her bir parça üzerinde, kavela (ağaç çivi), çivi, kalafat, zift, çeşitli el aleti izleri, baskı izleri gibi bulguların çok detaylı olarak belgelenip incelenmesi gerekiyor. Batıkların belgeleme yöntemleri çok yönlü olarak gerçekleştiriliyor. En önemli belgeleme, son derece iyi korunmuş ve orijinal formları kısmen de olsa günümüze ulaşmış bu gemilerin bilgisayar ortamına doğrudan, üçboyutlu geçirilmesi. Bu işlem hem “total station” denilen lazerli ölçme aparatlarıyla, hem de bir nevi fotogrametri yöntemi olan “photomodeling” ile gerçekleştiriliyor. Yanı sıra, gemilerin rölöveleri yapılıyor, fotoğrafik foto mozaikleri çıkarılıyor ve konstrüksiyon detayları yakın çekim fotoğraşar ile tespit ediliyor. Birçok fotoğrafın birleştirilmesiyle batığın bütününü görmemizi sağlayan fotomozaiklerde her şeye rağmen objektiften kaynaklanan distorsiyon nedeniyle, küçük bir hata söz konusudur. Ayrıca, rölöve ve fotomozaikler geminin sadece ikiboyutlu görüntüsünü yani izdüşümünü verir. Bu görüntülerin her noktasından daha sonra üçboyutlu ölçü almak mümkün olmaz. İşte bu eksiklikler ancak “total station” ve “photomodeling” ile sağlanabiliyor. YK I’in ayrıca lazer tarayıcı ile boydan boya taranmasıyla batığın topyekün sanal bir görüntüsü elde edildi.

Üçboyutlu belgeleme tamamlandıktan sonra, batıklar sökülüyor. Ve her parçanın dört yüzeyinin şeffaf asetat kâğıt üzerine birebir çizimi yapılıyor. Çizimlere, parçalar üzerinde görülen her türlü detay işleniyor ve parçanın belirli yerlerinden alınan kesitler ekleniyor. Tüm bu çizimler, daha sonra taranarak dijital ortama geçiriliyor ve geminin üçboyutlu planına işlenerek orijinal formunun canlandırılmasında kullanılıyor.

ATLAS 2007 TEMMUZ SAYI / 90 Yenikapı Batıkları
Marmaray ve Arkeolojik Kazılar: Şehrin Zaman Tünelleri
Eski Dünyanın “Yenikapı”sı
Roma İmparatorunun Limanı
Dönüşümün İzleri
Zıvana, Kama ve Kavela
Marmaray: Bağdat – Londra

Yazı: CEMAL PULAK
Fotoğraflar: GÖKHAN TAN
Yenikapı Batıkları
Sualtı Arkeoloji Enstitüsü’nün (INA) Yenikapı’da şu anda üzerinde çalıştığı batık, 10. yüzyıl ortalarına ait olduğu düşünülen ticaret gemisi. Gemi, antik limanda keşfedilen batıklarda sıklıkla kullanıldığı gözlemlenen saçlımeşe ağacından inşa edilmiş. Bu ağaç türünden elde edilen ahşapların çok dayanıklı olması ve sulara gömülmesinden çok kısa bir süre sonra kumla örtülmesi, geminin günümüze çok iyi bir durumda ulaşmasını sağlamış. Batığın çevresinde ve kısmen de üstünde görülen kazıklar, dolduktan sonra liman içinde yapılan iskelelere ait.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
'En Büyük' Yenikapı
'Bizans'ta at eti yeniyordu'
İlk İstanbullular: Sekiz Bin Yaşında
'Bizans'ta at eti yeniyordu'
İstanbul Limanı
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

“Buradaki yaşam Avrupa’da çoktan bitti!”
The Guardian Türkiye muhabiri Constanze Letsch
EcoFest İstanbul
8-10 Haziran tarihlerinde KüçükÇiftlik Park’ta
Yaşam Okulu Yeniden!
23-29 Haziran 2012, Çamtepe Ekolojik Yaşam Merkezi’nde
Homeopati Okulu
31 Mayıs-3 Haziran, Çamtepe
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

Yerköprü Şelalesi, yılın her günü gürül gürül akıyor. Toroslar’dan doğan Göksu’nun kollarından Karasu, kavak ağaçları arasından kıvrılıp 20 metrelik uçurumdan düşerek Göksu’ya karışıyor. Burada şelale ve mağara ağzı oluşumlarıyla bir doğa harikası ortaya çıkıyor.

YERKÖPRÜ, KONYA / FOTOĞRAF: ALİ ETHEM KESKİN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da

 
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.Önümüzdeki yıl 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul