Anasayfa    Müzik      Yeni Müzik

Yeni Müzik

Bu yüzden parmak uçları ile arıyor. Seçtiği herdoğru tuşta, durması gerektiği kadar kalıyor; uzun yada kısa; zamandeğerini bir buluyor, bir kaybediyor.
Uzayıp giden bir şey değilzaman, olduğu yerde başlayıp biten bir şey; hiç yokmuş gibi, hem öncesizhem sonrasız, ezeli ve ebedi. Tınlama tam yerinde ve kararında. Artıkenstrüman adamın uzuvlarından biri. Soluk soluğa sürüyor arayış.Dinleyici yerini kestiremiyor önce, hissettiği kesin bir memnuniyetdeğil. Coşku, neşe, acı, keder ya da bilinen duyguların sadece biri yok.Daha çok; derinde duyulan ama üstünde durmaya korkulan, bu nedenlesavsaklanmış ve isim konmamış duygular geçidi. İçimizde keşfedilmeyibekleyen her ne varsa sahnenin üstünde. Dört buçuk yada beş dakikanınsonunda dinleyici nefes nefese alkışlıyor. Aydın Esen, Workshop'unsonuna iliştirdiği bu harikulâde deneyimle zihnindeki yeni müziğinışığını saçıyor etrafa.
Yeni müzik önceleri Alman- Avusturyaromantizmine ve onun temsil ettiği her şeye bir başkaldırıyısimgeliyordu. 19. Yüzyıl romantizmine karşıt olan arayışları daha iyitanımlayacak ve felsefeyi yansıtacak bir simgeydi 'yeni' ya da 'çağdaş'müzik. 
Değişik besteciler değişik tekniklerle başarılı örneklerveriyor, besteciler belli bir tekniğe bağlı kalmak yerine birinidenedikten sonra bir başkasına geçmekte bir sakınca görmüyordu. ArtıkEmpresyonizm, Romantizm yada Barok dönem de olduğu gibi belli bir stilya da kalıp yoktu.
Başkaldırış eser adlarında kendini gösteriyor amamüzikal modelin dönüşümü dinleyenlerce tümüyle kestirilemiyordu. ErikSatie'nin 'Like a nightingale that has a toothache'1 ve Trois Morceaux'un 'Three pieces in the form of a pear'2 adlı eserleri son yüzyılınromantik başlıklı senfonik şiirlerine bir tepkiydi.
Satie, bulanık,gereksiz yere karmaşık ve edebi kaygılarla dolu olduğunu düşündüğü birmüziğe karşı tepki gösteriyordu. Bilinçli olarak yalın bir sanat ortayakoyuyor, tematik bütünlüğü olmayan, kesin özlü ve açık bir üsluparıyordu. Wagner'e duyduğu saygıyla, neredeyse başı ve sonu olmayan,kısa ve yalın parçalar besteledi. Her türlü lirik coşkuyu ve kolay olanher türlü heyecanı söndürmek için esere eleştirel bir yaklaşımgetiriyordu. 'müzikal yaratım hiçbir zaman öznelliği açığa vurmagerekçesi değil, nesnel bir eylem olmalıdır; kendiliğindenliği kırmaktankorkmaksızın bir ön düşünceye eşlik etmelidir'. Satie ironi ve nükteyeduyduğu ilgiyi alabildiğine kullandı; eserlerinin adları vepartisyonlarının içerdiği sözler dışında, müziği de nükteli kılmanınyollarını aradı.
Satie'nin özgünlüğü mayıs 1917 deki başarılıskandala(!) kadar geniş bir yankı uyandırmadı. 'Geçit töreni' balesi onave sanatına saygınlık kazandırmıştı. Şair J.Cocteau'nun yararlanarak P.Picasso'nun kübist dekoruyla bütünlenen bu eser, temasını bir sirkgösterisinden ve bir müzikalden alıyordu. 1925 te ölene kadar yenimüziği evirdi. Yaratıcı eserlerinin son aşaması 'döşeme müziği'adınıverdiği yaklaşımdı. Çeşitleme taşımayan, bir tekrar bölümünden başka birşey kullanmadığı bu eserler, dinleyiciyi 'heyecanlandırmadan'sarıyordu.
Macaristan da Bela Bartok bir sentez üslububiçimlendiriyordu. Ülkesinin zengin folkloru üzerinde yıllarcaaraştırmış ve eski müzikal verileri evrensel yapılarla birleştirmeyekarar vermişti. Bach'a büyük bir saygı, Beethoven'a hayranlık duyarak;geçmişe ait bir müziği modern dünyaya uyarlamaya çalışıyordu.

ÖtedeArnold Schönberg yeni müziğin Alman-Avusturya odağını aydınlatıyordu.Kendi kendini yetiştirmiş biriydi; altılı eseri 'Aydınlanan Gece(1899)',bundan sonra ardı arkası kesilmeyecek 'mükemmel skandalları' hembaşlatıyor hem haber veriyordu.'serbest atonalite' diye nitelediği birmüzikal dilden bahsediyordu. 'uyumsuzluk (disonans) o kadar çok ki,zaman zaman şu veya bu tonaliteye denk düşen mükemmel akorlarınkullanımıyla dengelenebilir.' diyerek çok verimli bir döneme geçişibaşlatıyordu. 'Klangfarbenmelodie'3, tını kaygısı taşıyan bir grup eserverdiği dönemin ismi oluyordu. Schönberg, etkinliklerinin büyük birbölümünü resme adamıştı. W.Kandinsky, F.Marc ın yarattıklarını 'DerBlaue Reiter'4 hareketinin içindeydi. 1913 te müzikli bir dramla, 'opus18 Die Glückliche Hand'5, Kandinsky 'sarı ses' adlı sahnekompozisyonunda aradığı ses ışık ve söz öğelerini ayrılmaz bir tarzdabirleştirmeyi denedi. 'Alman müziğinin gelecek yüzyıllarda üstünlüğünüsağlayacak bir şey keşfettim' cümlesi, müzikal düşünce tarihi karşısındayüklendiğini hissettiği misyonu duyuruyor, 1921'e kadar geçirdiğimüzikal serüveni 'on iki ton müziği 'adıyla taçlandırıyordu.

Kromatizm,oktavın birbirine tam tamına eşit yarım tonlar halinde on iki aralığabölünmesi anlamına gelir. Bir başka deyişle bir müzik kromatikse gamınon iki yarım tonu üzerine kurulmuş demektir. Tonal sistem, aralıklardahiyerarşik bir yapı saptayan ve bazı derecelere üstünlük tanıyan,eşitsiz dizilmiş, yedi sesten oluşan bir bütün üzerinde yer alır. JohannSebastian Bach, 'Tampere Akordlu Klavye'siyle kromatik yaklaşımı ilkkez ve çokça kullandı. 19.yy da Kromatizm, tonal dengeyibozmak-sağlamak, 'güçlü derecelerin sultası'nı yıkmak için denendi.Chopin, Liszt ve Wagner de inceden sezilen bu girişim Tonal kurallarakarşı Özgürleşme dönemi için 20.yy'ı, Schönberg ve Viyana okulunu6beklemeliydi. Klasik yazımdaki temalardan farklı olarak, dizi, dinleyiciiçin dinlenirken saptanabilecek açıklıkta bir motif değil, eserinbiçimsel tutarlığını sağlayan yaratıcı bir hücre sayılıyordu.

1910yılına kadar Schönberg ile çalışan Alban Berg uzlaşmacı bir dille;onikitonculuk, serbest atonalite ve tonalite gibi birbirine aykırısay(n)ılabilen müzikal dünyaları dinamik bir biçimde karşı karşıyagetirdi. Alıntılardan kaçınmadı; Schönbergci evrene girebilecek her yeniaşamayı geçmişe bağladı. 1935 yılındaki ölümü 3.bölümü yazmasınıengellemeseydi doruk noktası Lulu operası olacaktı. Ancak Wozzeckoperasındaki dramatik bir duyguyla belirgin müzikal mizacının özgüllüğü,'lirik suit'7 içinde 'gizli opera'8 sıyla yeni müzik tarihine geçmesineyetecekti.

'ben hiçbir zaman tutunmam sıkı sıkıya sarılırım'diyen Anton Webern, varlık ve yokluk arasındaki almaşıklığın hükümsürdüğü parlak bir zamanı kullanan, saf bir öze tutunmuştu. Her sesolayını özelleştiren tını olgusu, bundan sonra çok kesin biçimdekullanılacaktı. Temel melodiyle eşlik melodileri arasındaki hiyerarşiyok oluyor; yeni müzik, opus 16 Kanonlar ile 'tanımsızlık krizi'9 vemutlak boşluğun sessizliğinden sıyrılarak beliriyordu. Çok sesliyapılar, çalgıların ve seslerin değişik ses bölgelerinde sistemlikullanılmasına bağlı olarak daha karmaşık ve yoğunca ortaya çıkıyordu.Opus 17 'Üç kutsal halk melodisinden sonra'10 Webern, 12 sesli diziye,müzisyene eserin homojenliğini, tutarlı birliğini garanti eden temelfonksiyonu sağlayan 'diziye' başvuruyordu. 1939 yılında yazdığı Opus 30'Kantatlar', Batı'nın çok sesli sanatının en karmaşık biçimleriningüncelleştirilmesi ve 1950 li yıllarda Pierre Boulez, KarlheinzStockhausen, Luciano Berio v.b. tarafından gerçekleştirilecekgirişimlerin dizisel düşüncelerini şimdiden dengeliyordu.

Jan 17 2011 10:43AM

Yazı: Oruç Türker Özger
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Atlas Dergi
Rüzgârın Kanatları
Sayfalardaki dünya
PETERSBURG: 300 YILLIK GÖRKEM
Üçüncü Sadakat Yolculuğu
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

Pınargözü suyu özel sektöre
Pınargözü Mağarası’ndaki su kaynağı özel sektör aracılığıyla...
Alakır'a Destek Çağrısı
Alakır Nehri, 7 HES projesi ile üç yıldır tehdit altında.
Aşkınız için dünyayı tersine çevirir misiniz?
Sevgililer gününde sevdiğiniz için ağaç dikin.
Abdullah Hoca'dan HES'çilere Yaşam Dersleri
Buradaki meyveleri kuşlar, sincaplar yiyor. Satarsam o ağaçl...
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

Haliç’in iki kıyısı, İstanbul’un en eski kent merkezlerini barındırır. Alibey ve Kâğıthane derelerinin birleştiği bölgede Boğaz’dan gelen sular kıyıyı oyarak İstanbul’un en korunaklı doğal limanını, diğer adıyla “Altın Boynuz”u oluşturdu.

GALATA KULESİ, HALİÇ / FOTOĞRAF: SİNAN ÇAKMAK

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Hayvanların Keyif Dünyası

Ahtapotlar, kaplumbağalar, hatta timsahlar bile oyun oynuyor. Araştırmalar hayvanların his dünyasına ışık tutuyor; kişilikleri olduğunu gösteriyor.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Kış aylarında domatesi ne sıklıkta yersiniz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul