Anasayfa    Doğa&Coğrafya      Leoparın Son Tanığı

Leoparın Son Tanığı



Son Anadolu leoparı (Anadolu parsı-Panthera pardustulliana) 17 Ocak 1974'te Ankara'nın Beypazarı ilçesi yakınlarındagörülmüş ve aynı gün öldürülmüştü. İlçeye altı kilometre mesafedekiBağözü köyüne yaklaşan leopar, tek başına bahçeye giden Havva Köksal'asaldırmış ve onu kolundan yaralamıştı. Olaya uzaktan tanık olan birkadın 'Havva'ya canavar saldırdı' diyerek köylüyü ayaklandırmıştı.Köylüler daha önce hiç görmedikleri ve kurt sandıkları 'canavar'ınpeşine düşmüş ve bilinen son Anadolu leoparı, köyün muhtarı AhmetÇalışkan'ın mavzerinden çıkan dokuz fişeğe yenik düşmüştü.
Atlas'ınyayınlarında da yer aldığı üzere son yıllardaki arazi çalışmaları,birkaç birey de olsa bu nadir memelinin hâlâ yaşadığına dair verilerortaya koydu. Ancak Anadolu leoparına 1974'teki olaydan sonra rastlayanolmadı. Havva Köksal ve o gün leoparın peşinden ava giden birkaç köylü,Anadolu leoparının bilinen son tanıkları.
Bugün 75 yaşındaki HavvaKöksal'ı Beypazarı'nda torunlarıyla yaşadığı evinde bulduk. Sağlığıyerinde olan Havva Hanım, 'leopar' kelimesini duyduğunda hâlâ irkiliyor.Yakınlarının da yardımıyla biraz açılınca 'kuş gibi uçtu üstüme' diyeanlatmaya başlıyor. O sabah kocası, oğlu ve gelini kendisinden önceserene (yazlık evin de bulunduğu bahçeye seren diyorlar) iniyor. Köyleseren arası yaklaşık üç kilometre. Havva Hanım, inekleri sağdığı içingeride kalıyor ve tek başına yola çıkıyor.

Bağözü köyünün güney eteğinde, toprak yolunsağında seyreden bir dere var. Leopar, yoldan üç dört metre kadaraşağıdaki derenin yatağına uzanmış yatıyor. (Dere daha sonra köyünyakınındaki soda külü madeninin yolu altında kalmış.) Havva Köksal 'Hergün geçtiğimiz yol, nereden bileyim orada canavar olduğunu. Benim ayaksürüntüme geldi' diyor. Onun hayvanı görmesiyle, saldırıya uğraması biroluyor. 'Beş altı metre uzaktan üzerime uçtu. Yüzümü korumak için kolumukaldırdım.' Leopar ön dişlerini Havva Köksal'ın koluna geçiriyor veçırpıyor. Daha sonra öğreneceği üzere kolu dirseğinden çıkıyor ve ikiyerden kırılıyor. Köksal bayılıyor. Yerde gözlerini açıp kafasınıkaldırdığında leoparı birkaç metre uzağında yatarken görüyor. Ve tekrarbayılıyor. Havva Köksal ve bilinen son Anadolu leoparının karşılaştığıtoplam süre bu birkaç saniye ile sınırlı.

Leoparın saldırısını yukarıdan gören Fatma Yılmaz,'Havva'ya ala canavar saldırıyor' diye bağırarak köyü ayaklandıyor. Osırada Havva Köksal'ın çığlıklarını duyan biri daha var. Eşekle tersyöne gitmekte olan 12 yaşındaki Süleyman Yıldız, çığlığın geldiği tarafailerleyince yaklaşık 30 metre mesafeden leoparı görüyor ve geridönüyor. O tarihte 14 yaşında olan, şimdiki muhtar Zekeriya Çalışkan'ınifadesiyle köylüler Havva Köksal'a yardıma 'yarışıyor'. ZekeriyaÇalışkan, olayın gelişimini şöyle anlatıyor:
'Biz köyde kurda'canavar' da deriz. Avcılık yapan altı yedi kişi arazide dağılarak alacanavarın karda izini sürmüşler. Usta avcılar av hayvanlarının neredengeçeceğini bilir. Hayvan önce Başören köyü civarına gitmiş ancak çobanve hayvanlarla karşılaşınca geri dönmüş. Öğleden sonra köyün kuzeyindekiKızılmeşe mevkiine çıkmış. Babam, 'kireçlik kayalar' diye anılan yerde'kapı' tabir edilen geçitte beklemiş ve leoparı görmüş.' 1994 yılındaölen Ahmet Çalışkan usta bir avcıdır. Köyün muhtarı ve korucusu olduğuiçin iyi bir tüfeğe (mavzer) sahiptir. İlk mermiyle leoparı önkolununarkasından vuruyor. 'Hayvanın önküreğinin arkasına‘kızılcakoltuk' deriz biz, havyanı yıkabilecek bir yerdir'diye devam ediyor Zekeriya Çalışkan. 'Ama leopar yıkılmamış. Bu kezbabamın üzerine koşmaya başlamış, can havliyle meşeleri kopararak. Babamüzerine geldikçe atıyor. Artık birkaç metre kala son mermisini 'ya o,ya ben' diye ateşlemiş. Mermi leoparın çenesinin altından girmiş ve onabir takla attırarak yere sermiş.'
Ahmet Çalışkan hayatında ilk defa gördüğü hayvanıhayrette seyrediyor ve son nefesini verirken başını okşuyor. BeypazarıDevlet Hastanesi'ne götürüyor ve belediye hoparlörlerinden, isteyenleriniki buçuk lira ücret karşılığında bu ilginç hayvanı görebileceğiduyuruluyor. Zekeriya Çalışkan'ın aktardığına göre hastanenin başhekimi,postunu beğendiği leoparı kuduz tetkiki yapma bahanesiyle alıkoymakistiyor. Köylüler, 'Tüm Beypazı gerekirse kuduz iğnesi olmaya hazırız'diyerek reddediyor. Leoparı görmek için gelenlerden elde edilen 8 bin500 lira ile hastaneye röntgen cihazı alınıyor. Bu arada hayvanın beyniAnkara'da incelenerek kuduz şüphesi de ortadan kaldırılıyor.
Olayınulusal basına da yansımasıyla Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü(MTA) yetkilileri gelerek leoparı 5 bin TL karşılığında satın alıyor.Bağözü Muhtarlığı bu parayla köy odası inşa ediyor. Havyanı muhafazaetmede o dönemde türlü acemilikler yaşansa da leopar doldurularak TabiatTarihi Müzesi'nin alt katında teşhire alınıyor.
Havva Köksal,Beypazarı Devlet Hastanesi'nde tedavi görüyor ve kolu 25 gün alçıdakalıyor. Kolunu kullanmakta yıllar yılı güçlük çekiyor. Ancak 32 yılınardından bugün kolunda saldırıya ve diş izlerine dair bariz bir izgörmedim. Yıllar sonra onu, MTA Tabiat Tarihi Müzesi'ne götürüp leoparlabirlikte fotoğrafını çekmek istemişler. Köksal, hâlâ korktuğu leoparıbir daha görmek istemediği için teklifi geri çevirmiş.

Jan 17 2011 10:43AM




İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
'Sonsuza kadar göçeceğiz!'
Leoparın Son Tanığı
Döngüsel Hayatlar: Karacadağ Kürtleri
Toroslar'ın Son Göçerleri Sarıkeçililer
Eşsiz Lahit
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

EcoFest İstanbul
8-10 Haziran tarihlerinde KüçükÇiftlik Park’ta
Yaşam Okulu Yeniden!
23-29 Haziran 2012, Çamtepe Ekolojik Yaşam Merkezi’nde
Homeopati Okulu
31 Mayıs-3 Haziran, Çamtepe
Sıçan Adası nasıl yakalanıp, karaya bağlanır?
Bey Dağları Milli Parkı sahasına balıkçı barınağı
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

Yerköprü Şelalesi, yılın her günü gürül gürül akıyor. Toroslar’dan doğan Göksu’nun kollarından Karasu, kavak ağaçları arasından kıvrılıp 20 metrelik uçurumdan düşerek Göksu’ya karışıyor. Burada şelale ve mağara ağzı oluşumlarıyla bir doğa harikası ortaya çıkıyor.

YERKÖPRÜ, KONYA / FOTOĞRAF: ALİ ETHEM KESKİN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da

 
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.Önümüzdeki yıl 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul