Anasayfa    Tarih       Sultanın haritaları

Sultanın haritaları

Tabii bir keşifler çağı yaşamıyoruz, ama dünyayı kendi gözleriyle görme duygusu, bir toplumu özne yapmanın en önemli gereklerinden biri olduğu için keşfetme arzusunu kışkırtma çabası devam etmelidir.

Keşfetme konusunda biraz geç kalmış gözüküyoruz. Belki, keşfetmek yerine fethetmeyi tercih eden ya da 'onlar keşfetsin biz nasıl olsa gider fethederiz' rahatlığı içinde, uzak yerleri, oraları buraları merak etmeyen Osmanlı'nın torunları olduğumuz için böyleyiz. Atlas dergisinin gerçekleştirdiği birkaç keşif ekspedisyonu dışında, (örneğin Kuzey Kutbu, Antarktika, Avrupa'yı Kuzey Denizinden İstanbul'a kürekle geçmek, dünyanın en derin mağaralarına dalmak gibi) yaygın bir macera ve keşif etkinliği ülkemizde pek görülmez. Tuhaftır, ekspedisyon sözcüğünü Türkçe'ye çevirdiğimizde yine atalarımızın en iyi bildiği ama keşif anlamına pek de yakın olmayan sözcüğe çıkar yolumuz: Sefer.
Seferlere ve seferberliğe alışkın, bu öykülerle büyümüş bir toplumda macera seferberliğini bir tutku olarak yaratmak çok da kolay değil. 'Şart da değil' diye düşünenler olabilir, ama dediğim gibi, özne olmak için kendi gözlerinle görmek, kendi kalbinle keşfetmek heyecanını tatmak bir önkoşul.
Kimine göre Osmanlılar, Akdeniz'de seyrü seferi engellediği için, kimine göre başka nedenler yüzünden Avrupa'da keşifler çağı başladı. O sırada biz ne yapıyorduk? Bu çağın öznesi niye olamadık? Bu soruların yanıtını vermek kolay değil ama, o sıradaki coğrafya bilgimizden ve Osmanlı'nın bu alanda tavrının ne olduğunu bir ölçüde ortaya koyarak belki sırra biraz yaklaşabiliriz.

Osmanlı kendinden o denli emindi ki, İspanyolların ve Portekizlilerin dünya denizlerine açılmalarını, Afrika'da, Hindistan'da bazı yerleri keşfetmelerini dahi küçümsüyor, alaycı ifadelere başvuruyordu. Dahası dönemin en önemli coğrafyacılarından Piri Reis donanmasıyla, kaşif ve tabii işgalci Portekizlilerin önünü kesmek için Hind Okyanusu kıyılarında onlarla vuruşuyordu.
Atlas'ın Nisan sayısında, Osmanlı haritacılığı anlatılıyor. Topkapı Sarayı ve bazı eski yazma kütüphanelerinin tozlu arşivlerinde gözlerden ırak haritalar, Atlas okurlarına sunuluyor. Dahası, Atlas, Türklerin yaptığı ve günümüze kadar kalan ilk dünya haritasını da gün ışığına çıkarıyor. Kaşgarlı Mahmud'un 1070 yılındaki haritasını pek az kimse bilir ve üstelik Atlas, haritayı Türkçeleştirmiş.
Aslında Osmanlı'da haritacılık, toprakların genişlemesiyle gelişme sağlamıştır. Harita iktidarın tapusudur. Vergi alınacak toprakları, sefere çıkılacak ülkeleri, kuşatılacak şehirleri, aşılacak denizleri cümle aleme gösterirler. Atlas'ta Feray Coşkun'un araştırmasından öğrendiğimize göre İstanbul'un fethinin ardından, Fatih, yeni başkentinin güvenliğini sağlamak ve topraklarını genişletmek için, Balkanlar, Ege ve Karadeniz'de yoğun bir fetih politikası güder. Bu politikanın iyi bir coğrafya ve astronomi bilgisi gerektiği tartışma götürmez. Bu dönemde Batı ve İslam kaynaklarından çeviriler yapılır. Ali Kuşçu ve Fethullah El Şirvani gibi ünlü matematikçi ve astronomlar Osmanlı'ya gelir. Bizans arşivinde Batlamyus'un coğrafyasının bir kopyasını inceleyen Fatih, Trabzonlu bilim adamı Yorgo Amirutzes ve oğlundan bu eseri Arapça'ya çevirmelerini ve buna dayanarak bir dünya haritası çizmelerini ister. Üstelik Fatih, İtalya'yı da fethetme arzusundadır. Bu nedenle Ressam Bellini'den bir Venedik haritası çizmesini dahi ister. Fatih'in coğrafya merakını bilen Francoesco Berlinghieri, Geographia'sını Fatih'e sunar. Bugün Topkapı Sarayı'nda bulunan seçkin harita koleksiyonu Fatih'in harita merakının ve fetih politikalarının ürünüdür.

Bugün Piri Reis, Kemal Reis, Barbaros, Turgut Reis gibi Osmanlı denizcilik tarihinde gururla anılan bir çok kişi korsan kökenlidir. Osmanlı Sultanları bu Müslüman korsanlara, ticaret gemilerini korumaları ve savaş zamanında sefere katılmaları şartıyla koruma vaat etmişti. Deniz savaşları ve korsanların yağmaları sonucu haritalar ve kıyı kılavuzları elden ele dolaşırdı. Venedik Avrupa'nın, İstanbul ise Osmanlı'nın haritacılık merkeziydi.
Evliya Çelebi de Seyahatname'sinde İstanbul'daki haritacılardan şöyle bahsetmektedir:
'Bu haritacıyanlar 15 tanedir ve sekiz dükkandırlar. Her çeşit bilimi bilir, başta Latince olmak üzere bir çok dili konuşurlar, Atlas minor ve Mappemonde gibi Latince coğrafya eserlerini okurlar, denizleri, nehirleri, dağları, tüm dünyayı çizerler ve çalışmalarını denizcilere satarlar. Haritacılık bilimi denizciliğin ruhudur. Çünkü haritalarda gemiler için pusulanın her yönünde yollar çizilmiştir. Yerlerin ıssız olup olmadığı, adaları, limanlar, sığlıklar, derinlikler, kayalar, derin sular yönlere göre bu haritalarda gösterilir, denizciler okyanusta yollarını tüm bu bilgilere göre alırlar.'


Jan 17 2011 10:43AM




1 2
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Sultanın haritaları
İstanbul Haritaları
Balyanlar: Sultanın Mimarları
Hayal Atlaslarında
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

Aşkınız için dünyayı tersine çevirir misiniz?
Sevgililer gününde sevdiğiniz için ağaç dikin.
Abdullah Hoca'dan HES'çilere Yaşam Dersleri
Buradaki meyveleri kuşlar, sincaplar yiyor. Satarsam o ağaçl...
Salep Boğazımızdan Geçer mi?
Yöresel salep kültürümüzü yaşatalım derken farkında olmadan ...
"Bilmediğimiz Ülke Suriye" Fotoğraf Gösterimi
2 Şubat 2012 perşembe günü saat 19:00'da DOĞADER'de
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

Eyüp Sultan Külliyesi, II. Mehmet’in (Fatih) İstanbul’u aldıktan sonra yaptırdığı ilk yapı topluluğu olması açısından önemli. Külliye 1458’de yapıldı. Külliye için burasının seçilmesinin nedeniyse Hz. Muhammed’in alemdarı (bayrak taşıyan) Ebu Eyyub Ensari’nin bu civarda gömülü olduğunun tahmin edilmesi.

EYÜP SULTAN, İSTANBUL / FOTOĞRAF: EMRE ARICAN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Hayvanların Keyif Dünyası

Ahtapotlar, kaplumbağalar, hatta timsahlar bile oyun oynuyor. Araştırmalar hayvanların his dünyasına ışık tutuyor; kişilikleri olduğunu gösteriyor.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Japonya'da Fukişima bölgesindeki nükleer felaketin nükleer enerji politikalarına etkisi sizce nasıl olacak?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul