Anasayfa    Kültür       YAŞAMA GELENEĞİ

YAŞAMA GELENEĞİ

Her yıl hıdrellez sabahı, yapraklara düşen çiyi topluyor süte karıştırıp maya elde ediyorlar. Bir dahaki hıdrelleze kadar o mayayı kullanıyorlar…

Ne bileyim ben senin Yörük olduğunu! Söyle bakalım yoğurdun damızlığı nereden olur? Ataları yüz altmış yıl önce Kütahya'nın Tavşanlı ilçesine yerleşmiş Karakeçili sülalesinden bir Yörük Himmet Benli. Ben Yörük'üm diyenleri "yoğurdun özünü" sorarak sınıyor. Sorunun cevabı olarak "yoğurdun mayası yoğurttan olur" diyeni sınıfta bırakıyor. Bir önceki yoğurttan mayalık olarak ayrılan yoğurdun süte katılmasıyla da elde ediliyor edilmesine ama ilk mayanın yapılışı ayrı bir işlem.

Güzel bir yolda ilerliyoruz. Hava yağmurlu. Yolunucunda Yörük bir aile var. Köyden kopuk yaşayan üç haneden oluşan biryaşam onlarınki. Bildiğimiz tek şey bu. Henüz tanımıyoruz onları. İlginçbir konu bizi oraya çekiyor: Sadece hıdrellez sabahı, şafak vakti,sabah namazından sonra yapılan yoğurt mayası.
Kütahya'nın Tavşanlıilçesinden geleneklere meraklı dostumuz Lütfü Diler bundan bir ay kadarönce Buğday Derneği'ni aramış, bu ilginç gelenekten bahsederek ilgimiziçekmişti. Biz de o zamandan kafamıza koymuş, takvimlerimizeişaretlemiştik hıdrellez tarihini bir kez daha.
Yol eski bir ardıçormanının arasından geçiyor. Eski diyorum çünkü belli ki bir zamanlarormanla kaplıymış o tepeler. Şimdi ise ağaçlar ormandan ziyade yalnızduruyorlar. Ama yaşlılıkları belli, duruşlarından. Aşırı otlatmadanbitki örtüsü büyük oranda azalmış, değişmiş.
Az, uz gidip bir evinönünde büyük bir gürültüyle duruyor arabalarımız, sessizliği bozarak.Hava ıslak, hem de karanlığa dönmeye başlamış. Etrafta baharın yeşilliğiakşam karanlığında koyu görünüyor. Aşağıdaki dere yatağında bir bülbül,bütün gücüyle, tüm nağmelerini döktürerek ötüyor.

Benli ailesi, bizi kapıda karşılıyor. "Hoşgelmişsiniz!" Sıcacık oturma odasına alınıyoruz. Ortada bir kuzineduruyor. Oda küçük ama gönüller büyük, bu kalabalığı içine alıveriyor.
Öncehal hatır soruluyor. Çok uzatmadan konuya geliniyor. Bir heyecanlasoruyoruz: "Yoğurda maya nasıl çalınır bu illerde?" Ailenin büyüğüHimmet Ağa tatlı diliyle anlatmaya başlıyor: "Şimdi kızımız, benim ninemhıdrellez sabahı namaz için kalkar, aptesini alır, sonra da yapraklarınüzerindeki çiyi kaşık ile toplar, ılık süte katardı. Tencereyi ılık biryere koyup bir de sarıp sarmalayınca, akşama doğru bir bakardık ki sütpelteleşmiş, olmuş yoğurt. İşte budur sırrı bu mayanın." Ardındanekliyor: "Aynı mayadan ekmek de yaparlardı eskiler."
Öncedenduyduğumuz bu hikâyeyi, daha İstanbul'da iken birkaç bilim insanıarkadaşıma sormuştum. Onlar da bana Anadolu'da uygulanan çeşitli yoğurtmayalama işlemlerinden bahsetmişlerdi. Ancak bu şekli bilinmiyordu vehenüz literatüre de geçmiş değildi. En bilinen maya, nohuttan ya dakuzuların midesindeki bir enzimden yapılıyordu. Ama sabah çiyi ilemayalanan yoğurt henüz bilimsel yazına geçmemişti.
Ama bu mayanınbirkaç sırrı daha var. "Bir tek hıdrellezde mi yaparsınız bu mayayı"diye soruyoruz. Gelen cevap ilginç: "Bu maya bir tek hıdrellez zamanı üçgün tutar, başka zaman tutmaz."

Yörükler aralarında maya değiştiriyorlar. Ancakmaya değişimi, nazar değer inancıyla akrabalar arasında oluyor. Eğermayalanan yoğurt tutmazsa nazar değdiğine inanılıyor ve nazardankorunmak için sofradaki her şeyin üzerine (tereyağı, yoğurt, süt,kaymak, bal, üretilen her ne varsa) çöreotu atılıyor.
Merakediyoruz. Kimlerdendi Benli ailesi, ne zaman göçerlerdi, ne zamandanberi yerleşikler, ne yaparlar, nasıl geçinirlerdi? Biz sormadan onlaranlatıyor bir bir: "Eskiden keçilerimiz vardı. Orman yirmi yıl önceyasakladı keçileri. Bir ailede dört yüz keçi vardı. Ceza kesiyor her birkeçi için iki yüz gayme. Eh gel de keçileri otlat bakalım. Biz debıraktık keçileri, koyunlarımız var şimdi."
Himmet Benli, köklerinianlatıyor: "Biz Yörük âleminde Karakeçili obasındanız. Burada üç köyvar. Biz köyden uzakta yaşıyoruz ya, benim oğlan, kayınbirader hepköydeler. Yerleşik yaşama geçmeden önce yazın buralarda, kışınSalihli'de kışlarlarmış. Göçer toplum çadırlarda yaşarlarmış."


Jan 17 2011 10:43AM

Yazı: GÜNEŞİN AYDEMİR
Fotoğraflar: ŞEBNEM ERAŞ


1 2
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (8)

Misafir
Yoğurdu İncir yaprağının sütüyle mayalandığını duymuştum denemedim ama deniyeceğim inşallah güzel sayfanız için teşekkürler
+0  
Misafir
Bende bir yörük kızıyım yazınızı çok beğendim. Yağcı Bedir yörüğüyüm çok teşekür ederim yüreğinize sağlık
+0  
Misafir
Boşluk hataları da giderilebilirse çok daha güzel bir yazı olacak
+0  
Misafir
çok güzel bi yazı. içimdeki şehirsiz yaşam özlemi depreşti yine. oralara gidip o insanları tanımak isterdim
+3  
Misafir
harika bir yazıydı.
+0  
Misafir
Mayanın mayası olarak; koyunun şirdan'ını kurutur-ufalarlar nohut suyunda eritirlermiş bizimkiler de eskiden. Şimdi mandıra yoğurdundan 1 kaşık katılıyor...
+0  
Misafir
Güzel yazı,sağolun
+0  
Misafir
çok teşekkürler.
+1  
Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

ATLAS İSTANBUL'UN EKİ: UYDUDAN İSTANBUL
Uydu görüntülerini özellikle tahribatın yoğun olduğu İstanbu...
Ve insan İnsuyu’nu da kuruttu!
Burdur’da bulunan ve Türkiye’nin turizme açılan ilk mağarası...
Atlas İstanbul'un Yeni Sayısı
Atlas İstanbul özel sayısının bu yılki teması “İstanbul’un S...
İklim değişikliği araştırmasının sonuçlarını açıkladı
Araştırma ekibi, bu yıl içinde toplam 29 dişi ayının sadece ...
fotogaleri

Sürdürülebilir Turizm’e Destek
Gelecek Turizmde – Sürdürülebilir Turizm Destek Fonu başladı
Bu bir ilandır.
Foto Atlas
Günün Karesi
Çok okunanlar
video galeri
Gaşerbrum II - Pakistan: Parıldayan Zirve

Dünyanın en yüksek 13. noktası. Tunç Fındık, liderliğini yaptığı uluslararası bir ekiple, tehlikeli ve uzun buzul geçişleri, zorlu etaplar ve derin çatlaklarla sarmalanmış Gaşerbrum II’nin zirvesine ulaştı ve tırmandığı 8 binliklerin sayısını 10’a çıkardı.
  • Gaşerbrum II - Pakistan: Parıldayan Zirve
  • Ezidilerin göçü
  • Atlas iPad ve iPhone’da
  • Hayal olmadan hiç bir gezi, gezi olmaz!
  • Drina Köprüsü'nün Öyküsü
  • Derin Sular Derin Duygular Yaratıyor
  • Soma: Acıyı Anlatmak
  • Umut Kaçar Atlas Macerasını Anlattı
  • İlkbaharın Sesleri
  • Hevsel Bahçeleri Atlas'ın Nisan Sayısında....
  • Cüneyt Oğuztüzün, fotoğraf macerasını ve Anadolu’yu anlatıyor.
  • Ahmetler'deki HES direnişi kısa film oldu
  • Hayvanların Sır Salgısı
  • Polonya Son Tren
  • Koçgiri Aşireti Sırrı Arayanlar
  • Bas Pedala
  • Umberto Eco “çok fazla yıkılan” Tarlabaşı’nda
  • Aladağlar’da Yalnızlık
  • Atlas-Canon Gezisi
  • Denizlerin Işıklı Sakinleri - 2
  • Denizlerin Işıklı Sakinleri - 1
  • Atlas'ın Kasım Sürprizleri
  • Kayıp Türkler Belgeseli: Rengeyiği Türkleri
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.2013'te 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?