Anasayfa    Kültür      Kayıp Mantık

Kayıp Mantık

Uygarlığımızın terk ettiği, unuttuğu, küçümsediği ilksel toplumların kayıp mantığı, gezegenimizin kaybıyla mı sonuçlanıyor? Kuantum ve görelik kuramıyla Şaman düşüncesi arasında nasıl bir ortaklık var?

Batı Afrika ülkesi Mali’de, Dogon kabilesi kâhini, gün ortasında çölün parlak kumları üzerine kehanet çizgilerinden bir dörtgen çizer, sonra uç noktaları çapraz çizgilerle birleştirir. Sonra geceyi bekler. Geceleyin tilki gelecek, kuma dikilmiş küçük çubuklar arasında dolaşacak, ayak izlerini bırakıp gidecektir. Gelecek zamanın patikası böylece ortaya çıkacaktır. İlksel insan, Dogon büyücüsü buna inanırdı, gelecek zamanı anlamaya çalışırdı. Bu kayıp bir mantıktır. Küçümsenen bir mantıktır aynı zamanda. Bir varmış bir yokmuş da kayıp mantıktır.

Kendini kartal bilen Sibirya şamanının, ne varmışım ne yokmuşum diye başlayıp az gittik uz gittik diye süren masalların, gide durmak, döne durmak gibi deyişlerin aslında insanlığın kayıp mantığının derin ve kadim izlerini bize nasıl da taşıdığını söylemeye çalışacağım. Bunu yaparken, Atlas’ta yıllarca “Bumerang” yazılarından tanıdığınız Mustafa Cemal’in emeği yirmi yılla dağılan yeni yayımlanmış kitabından da yer yer söz edeceğim.

Mantık insanın doğasından, hatta arzularından, duygularından bağımsız bir “aygıt” mıdır? Mustafa Cemal, mantığın bize nüfuz ettiğini söyler. Kendi deyimiyle mantık insana içkindir. Duygularımızın, duyumlarımızın, hisleriminizin, istek, dilek, arzu ve tutkularımızın yanında veya dışında bir gözlemci değildir mantık. Yani dış veya dışarda değildir. Bütün duygularımıza doğrudan içkindir. Düşünme biçimimiz nasılsa, onlar da ona uygun olarak onunla birlikte, onun yoluyla oluşur. Mantık eşlik edici değil, zemindir. En keskin duygular bile ondan tümüyle bağını koparamaz. Tersine duygularımızı irdelerken mantığı kullanırız.

Gündelik yaşamımızda hemen her gün kullandığımız üç kelime: Nitelik, nicelik ve ölçü, kitabın da bağlamı. Ama her biri birbirinden daha paradoks. Niteliği anlayayım derken nicelik zihnimizden kaçar, niceliği anlayayım derken nitelik. Hele ölçüde hepten çıkmaza gireriz. Her şeyin ölçüsü vardır! Bunu desek bile, yaşantımız tersini söyler, hızlandıkça daha hızlanacağımızı sanırız. Ama Einstein, hayır der, bunu yapabilirseniz ışığa dönüşürsünüz. Bu yüzden, çağımızın şamanı Einstein’dır diyebiliriz. Madde ve enerjinin eşdeğer olduğunu ilk o söyledi. Zaman ve mekânın birliğini ondan öğrendik. Mermininki gibi taneli ve suyunki gibi dalgalı hareketin tek ve aynı ışık fotonun davranışı olduğunu Kuantum fiziğinden iyice öğrendik.

Ama hâlâ, Aristoteles’ten bu yana, neredeyse 2 bin yıldır, özde köklü bir değişmeye uğramadan egemenliğini sürdüren biçimsel mantıkla düşünüyoruz! Oysa eski toplumların bilgeleri, şamanlar, karşıtları bir bilirdi, birlikteki karşıtlığı tanırdı.

ATLAS 2011 AĞUSTOS SAYI 221 Kayıp Mantık
Üç Düşünce Devrimi

Yazı: ÖZCAN YÜKSEK
 
Foto Galeri: Kayıp Mantık
Kayıp Mantık
Lolita Asil’in resmi “Sevgi Halkaları”nda tek ve aynı şerit iki yüzü kaynaştırıyor. Her biri sen ve ben halkası.


FOTOĞRAF: LOLİTA ASİL
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
CENEVİZ SURLARI: Kayıp Sur Karşımızda
Kayıp Masalların Peşinde
Atlas'ın Yeni Projesi: Kayıp Masallar
Kayıp Sur Karşımızda
Ozon tabakasında rekor kayıp
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

EcoFest İstanbul
8-10 Haziran tarihlerinde KüçükÇiftlik Park’ta
Yaşam Okulu Yeniden!
23-29 Haziran 2012, Çamtepe Ekolojik Yaşam Merkezi’nde
Homeopati Okulu
31 Mayıs-3 Haziran, Çamtepe
Sıçan Adası nasıl yakalanıp, karaya bağlanır?
Bey Dağları Milli Parkı sahasına balıkçı barınağı
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

Yerköprü Şelalesi, yılın her günü gürül gürül akıyor. Toroslar’dan doğan Göksu’nun kollarından Karasu, kavak ağaçları arasından kıvrılıp 20 metrelik uçurumdan düşerek Göksu’ya karışıyor. Burada şelale ve mağara ağzı oluşumlarıyla bir doğa harikası ortaya çıkıyor.

YERKÖPRÜ, KONYA / FOTOĞRAF: ALİ ETHEM KESKİN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da

 
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.Önümüzdeki yıl 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul