Anasayfa    Tarih      Evliya Çelebi’den Sırlar

Evliya Çelebi’den Sırlar

Seyahatname’nin yazarı Evliya Çelebi’nin 400’üncü doğum yılı. Atlas, büyük seyyahın görkemli anlatısının sırlar kapısını aralıyor ve sayfalarını İstanbul’un koruyucu, göksel, döngüsel ve iklimsel tılsımlarına açıyor.

Yılda bir kez, İstanbul’un Kadırga Limanı’nda şehrin bütün sihirbaz kadınları, Evliya’nın sözleriyle söyleyeyim, sihirbaz avratları toplanır, buraya bağlanmış bakırdan bir gemiye biner ve denize açılırlardı. Bakırdan gemi, içindeki sihirbaz yolcularıyla Marmara Denizi’nde sabahın ilk ışıklarına dek bir o yana bir bu yana dolaşırdı. İstanbul’un sihirbaz avratları, bu esnada Akdeniz yönünden gelen veya gelmeyi tasarlayan düşmana karşı sihir güçlerini kullanırlardı. Böylece İstanbul, düşmana aman vermezdi. Evliya Çelebi der ki, Fatih devrinde, o bakır gemi ganimet oldu. Fatih Sultan Mehmet, belki de İstanbul’u koruyan tılsımları aşmak için, gemilerini Karaköy tarafından, Şişhane yoluyla Haliç’e bir masal seferi gibi indirmişti. Henüz metal geminin denizde yüzdürülemediği bir zamanda, sihirbaz kadınlar bakır gemiye biniyordu tılsımın öyküsünde, Fatih de gemileri karada yüzdürüyordu, gerçek ve gerçeküstü birbirine karışıyordu.

Seyyah vardır gördüklerini anlatır. Seyyah vardır, işittiklerini gördüklerine katar anlatır. Seyyah vardır, hem gördüklerini hem işittiklerini, hem de asla görünmeyenleri anlatır. Gidip de görülemeyeni, bakıp da görülemeyeni, hatta ve hatta var olup da görülemeyeni anlatır. Evliya Çelebi, bu çeşit bir seyyahtır. Bu çeşit seyyahların piri, şahı, erişilmez olanıdır.

Geç de olsa dâhiliği kabul edilen Evliya Çelebi’nin bu yıl 400’üncü doğum yılı kutlanıyor; büyük seyyahımızın doğum günü, başvuru kitaplarında 25 Mart 1611 olarak yer alıyor. Bu noktada, eski Türk edebiyatı araştırmacısı Profesör Semih Tezcan şu soruyu sorar: “Şehzadelerin bile doğum gününün kaydedilmediği, dolayısıyla bilinmediği 17. yüzyıl Türkiye’sinde doğmuş bir saray kuyumcusunun oğlunun doğduğu gün, nasıl olup da bu kesinlikte biliniyor?” Tezcan, bu sorunun görünüşte kolay yanıtını veriyor, çünkü Evliya Çelebi’nin kendisi doğum tarihini Hicri takvime göre 1020 Muarrem ayının 10. günü olarak bildirmiştir. Miladi takvime göre karşılığı ise 25 Mart 1611’dir.

Tezcan’ın Toplumsal Tarih dergisine geçtiğimiz mart ayında yazdığı makale, Evliya Çelebi’nin sırrını anlamak bakımından çarpıcı bir incelemedir. Evliya’nın gizemi, 10 ciltlik Seyahatname'sinin kimi bölümlerdeki tuhaflıklar, gizem içinde gizemle dolu anlatılar ve hatta isminin bile bu gizemler dünyasına dahil oluşu, Tezcan’ın makalesinde bir ölçüde açıklık kazanıyor.

Tezcan, seyyah Evliya Çelebi’nin kendi yaşamıyla ilgili bütün önemli olayları muharrem ayının 10’u ile başlattığını fark ediyor. İşte bu tarih, yani Aşure Günü, başka bir tılsım olarak Evliya’nın yaşamöyküsünü ve Seyahatname’yi başından sonuna sarıyor. Evliya, kendisine bir doğum günü seçmiştir ve seçtiği bu tarih hayatının dönüm noktalarında hep tekrarlanmaktadır.


ATLAS 2011 TEMMUZ SAYI / 220

Yazı: ÖZCAN YÜKSEK


 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Hevsel HES’ten Kurtuldu
Üç hidroelektrik santralı (HES) projesinden biri iptal edild...
Türkiye bu yarayı nasıl saracak?
18-20 Eylül tarihlerinde Isparta'da düzenlenen sempozyumda t...
Istrancalar’da altın madenine yargı dur dedi
Yöre halkı davayı kazandı.
Kırklar Dağı Beton Dağı Oldu
Kızılşahinler de artık buraya tünemez oldu.
fotogaleri

Sürdürülebilir Turizm’e Destek
Gelecek Turizmde – Sürdürülebilir Turizm Destek Fonu başladı
Bu bir ilandır.
Foto Atlas
Günün Karesi
Çok okunanlar
video galeri
Hayal olmadan hiç bir gezi, gezi olmaz!

"Hayal olmadan hiç bir gezi, gezi olmaz" böyle diyor Atlas'ın Eylül 2014 sayısında Zazaları kaleme alan Atlas'ın kıdemli yazarı, şairi Tevfik Taş. Taş'ın bugüne kadar Atlas'ta Dersim, Çorum, Kula… gibi birçok makalesi yayımlandı. Tevfik Taş Atlas okurlarına hem Zazaları anlatıyor hem de kendi yolculuğunu.
  • Hayal olmadan hiç bir gezi, gezi olmaz!
  • Drina Köprüsü'nün Öyküsü
  • Derin Sular Derin Duygular Yaratıyor
  • Soma: Acıyı Anlatmak
  • Umut Kaçar Atlas Macerasını Anlattı
  • İlkbaharın Sesleri
  • Hevsel Bahçeleri Atlas'ın Nisan Sayısında....
  • Cüneyt Oğuztüzün, fotoğraf macerasını ve Anadolu’yu anlatıyor.
  • Ahmetler'deki HES direnişi kısa film oldu
  • Hayvanların Sır Salgısı
  • Polonya Son Tren
  • Koçgiri Aşireti Sırrı Arayanlar
  • Bas Pedala
  • Umberto Eco “çok fazla yıkılan” Tarlabaşı’nda
  • Aladağlar’da Yalnızlık
  • Atlas-Canon Gezisi
  • Denizlerin Işıklı Sakinleri - 2
  • Denizlerin Işıklı Sakinleri - 1
  • Atlas'ın Kasım Sürprizleri
  • Kayıp Türkler Belgeseli: Rengeyiği Türkleri
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.2013'te 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?