Örneğin Belucistan bölgesinde okuryazar oranı sadece yüzde 29. Kaldı ki ülkede okuryazar sayılanların yarısından çoğu ilkokul mezunu bile değil.
Oysa İran, 20. yüzyıla modernleşme atılımlarıyla girmişti. Bunun için de başta eğitim ve sağlık olmak üzere her alanda yenileşme çabaları kendini gösterdi; 1939'a ait fotoğrafta (üstte) görüldüğü gibi, okullar ve öğrenciler herhangi bir Batı ülkesindekinden farklı değildi. Ama sadece giyim kuşam bakımından.

Ayrı sınıflar bir yana, kız ve erkeklerin ayrı okullarda eğitilmesi Pehlevi rejiminin bir icadıydı. O yüzden şahlık dönemi modernleşme çabaları büyük ölçüde yüzeyseldi. Ekonomik ve siyasi olarak Batılı güçlere bağımlı Pehlevi rejimi, hiçbir köklü değişikliğin önünü açmamış, sosyal bir dönüşüme izin vermemişti. Özellikle de kadın hakları konusunda adım atmamıştı.
İran'da 1978'den itibaren egemen olan İslami rejim, kız çocukları ve kadınların haklarını daha da kısıtladı. Öncelikle kadınların giyinme özgürlüğü ellerinden alındı. Kız çocukları kara çarşafa zorlandı. Eğitim kurumlarından sonra kadınlar için ayrı plaj, hatta ayrı hastane uygulaması başlatıldı. Kadınların cumhurbaşkanlığı, yargıçlık, imamlık, yeddieminlik, bilirkişilik gibi görevler yapamayacağı yasalaştırıldı. Kız çocukları için ergenlik yaşı dokuz olarak kabul edildi (erkeklerin ise 15). Kızların küçük yaşta evlendirilebilmesi hüküm altına alındı. Öte yandan erkekler okula gönderilirken, kız çocukları çalışmaya zorlanıyor. Bugün özellikle kırsal yörelerde çocuk işçiler arasında kızların sayısı bir hayli fazla.

Atlas Ağustos 2008, sayı 185