Anasayfa    Arkeoloji      ÇAYÖNÜ VE HİLAR

ÇAYÖNÜ VE HİLAR

Çayönü arkeolojik yerleşimini ve Hilarmağaralarını daha önce duymamış olabiliriz. Çayönü, Diyarbakır'ın Erganiilçesi Sesverenpınar köyünde ve Yakındoğu'nun tarımcı en eskitopluluğuna ait kalıntıları barındırıyor. Bu tarihöncesi höyüğe komşuHilar mağaraları ise Anadolu'nun en eski mağara yerleşimlerinden. Tümdünya gibi Diyarbakırlılar da illerinde yer alan bu değerlerin farkında.Nitekim Diyarbakır Müze Müdürlüğü 2006 yılı sonunda, yerleşimlerin dahaiyi korunması ve bölge halkına getiri sağlaması amacıyla Diyarbakır İlÖzel İdaresi'nin de desteğini alarak 'Hilar Mağaraları ve Çayönü'nünTurizme Açılması' projesine başladı. Proje, Kültür ve TurizmBakanlığımız tarafından da onaylandı. Mağaralarda kazı ve temizlikçalışmaları yapıldı, açığa çıkarılan yer ve mimari kalıntılarınrölöveleri çıkarıldı, alanın çevre düzenleme projeleri ve hattayakındaki köyün altyapısının iyileştirilmesine ve buradaki tarihikonağın restorasyonuna dair projeler dahi tamamlandı. Ve yasalar gereği,tüm bu projeler bölgeden sorumlu Kültür ve Tabiat Varlıklarını KorumaKurulu'na sunuldu. Her şey, Türkiye'nin her yerinde olmasını arzuedeceğimiz kadar güzel.

Günümüzden 12 bin yıl öncesine ait izler taşıyan Hilar mağaraları, Anadolu'nun en eski yerleşimlerinden. Mağaraların, kabartmaların bulunduğu bölümleri Roma döneminde mezar olarak kullanılıyordu.
Ancak tam da hak ettiği ilgiye yıllar sonrakavuştuğundan konuşulurken Hilar mağaralarının hemen yanına bir mermerocağı açılacağı haberi alındı. Söz konusu ocak faaliyete geçtiğitakdirde değil bu kültürel mirası korumak ve turizme kazandırmak, mevcutdurumlarını bile muhafaza etmek mümkün olmayacak. Üstelik söz konusuiki komşu yerleşim de sit statüsüyle korunuyorken. Çayönü, kazı ekibininteklifi ile Diyarbakır Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu'nun 10.02.1990gün ve 390 sayılı kararıyla 1990 yılında 1. derece arkeolojik sit,Hilar kayalıkları ise doğal ve arkeolojik sit ilan edilmişti.
İşinen garip tarafı, mermer ocağı açılması istenen alanın eskiden de aynıamaçla kullanılması. Bölgenin 1990 yılında sit ilan edilmesiyle, Hilarkayalıklarının devamındaki bu ocak kapatılmıştı. Yani sit alanıiçerisinde olmamasına rağmen bu ocağın Hilar kayalıklarına zararvereceği 17 yıl önce tescillenmişti.
Sit alanına bitişik parseldeocak işletmek isteyen firma, konuyu Diyarbakır Kültür ve TabiatVarlıklarını Koruma Kurulu'na sormaya gerek bile duymadı. Firmasivillerin çabalarıyla bu girişimi koruma kuruluna götürdü. Ama kurulda, firmayı mahcup etmedi: Mermer ocağının, sit sınırı dışında kaldığıgerekçesi ile 'koruma' kurulunu ilgilendirmediğini bildirdi. Bununüzerine müze müdürlüğü ve Çayönü Kazıları İkinci Başkanı Doç. Dr. AslıErdoğan sit alanının genişletilmesi talebiyle koruma kuruluna başvurdu.Yönetmelik gereği görüşleri istenen Tarım ve Orman Bakanlığı, ÇevreBakanlığı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Kültür ve TurizmBakanlığı ve Ergani Kaymakamlığı sit sınırının genişletilmesi konusundaolumlu cevap verdi. Ama ne hikmetse ilgili tüm kuruluşların olumlugörüşüne rağmen koruma kurulu sit sınırının genişletilmesini uygunbulmadı.
Bu eşsiz kültür mirasının tahrip olmasına göz yumamayanarkeologlar konuyu mahkemeye taşımak durumda kaldı. Diyarbakır Kültür veTabiat Varlıklarını Koruma ve Yaşatma Derneği ve Doç. Dr. Aslı ErimÖzdoğan, koruma kurulu kararının iptali için dava açtı. Bu girişim,Diyarbakır Barosu tarafından da desteklendi ve dava, baro başkanı AvukatSezgin Tanrıkulu tarafından üstlenildi. Devam eden davada mahkeme,bilirkişi tayini için davacılardan 2 bin 500 YTL talep etti. Ve siviltoplum temsilcisi olan davacılar parayı bugüne kadar tedarik edemedi. Bupara temin edilemez ise dava düşebilir.

Hilar kayalıklarının kuzey sınırındaki Çayönü, günümüzden 10 bin yıl öncesine uzanan yaşamı anlamamızı sağlayan bir 'anahtar yerleşme' olarak tanımlanıyor. Çayönü'nde yaşayan insan topluluklarının kendi evlerini inşa etmeden önce Hilar kayalıklarını kullandıkları sanılıyor.
Hilar'da 2006 yazında yapılan kazı ve temizleme çalışmalarından sonra görüntülenen bir kaya mezarı




Jan 17 2011 10:43AM

Yazı: Gökhan Tan
Fotoğraflar: Gökhan Tan
1 2
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Çevre Bakanı'ndan 'seri katil' davası
İstanbul, Boğaz'ını Koru!
ATLAS-COLUMBIA YÜRÜYÜŞÜ
Fedakârlığın Doğası
Şemsi Güner'e Veda
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

Medeniyetlerin Buluştuğu Başkent
Hasankeyf
DEÜ-SAT’tan sualtı temizliği
“Foça Temiz Deniz 2012”
Şarköy’ün Derelerinde Yüzlerce Balık Ölüsü Görüldü
Olayla ilgili inceleme başlatıldı.
'Yarısı Yılan Yarısı İnsan'a en iyi belgesel ödülü
Belgesel, Anadolu'da yılanların şahı olarak bilinen Şahmara...
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

Ballıkayalar, Kocaeli’nin Gebze ilçesinde. Yaklaşık 2 kilometrelik kanyon geçişi genelde kolay ama heyecan verici. Vadinin girişindeki yüksek kaya duvarlarında haftanın her günü tırmanan birilerini görebilirsiniz. Atlas da 200. sayısını okurlarıyla birlikte Balıklayalar Kanyonu’nu geçerek kutladı.

BALLIKAYALAR, İZMİT / FOTOĞRAF: CÜNEYT OĞUZTÜZÜN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da

 
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.Önümüzdeki yıl 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul