Anasayfa    Gezi      Çatalhöyük'ün Sofrası

Çatalhöyük'ün Sofrası



Fransız yazar Roland Barthes da benim gibi düşünenlerden. Veya yüzlercesinden biri. Barthes bu konuda fikirlerini şöyle açıklıyor: `Nedir yiyecek dediğimiz şey? İstatistiksel açıdan ya da besin içeriği açısından çözümlemeye konu yapılan bir ürünler toplamı değil yalnızca. Aynı zamanda bir iletişim sistemi, bir imgeler bütünü, göreneklere, durumlara ve davranış biçimlerine ilişkin bir sözleşme...'
Örneğin Girit mutfağı. Adanın yemek alışkanlığına baktığınızda, Minos'tan Bizans'a, Venedik'ten Osmanlı'ya kadar tüm katmanları görmek olası. Hatta Fatih Sultan Mehmet'in bile, ada yaşamını etkilediği öne sürülebilir. Şöyle ki; Fatih, İstanbul'u alınca oradan kaçan Bizanslılar soluğu Girit'te aldılar. Onlarla birlikte birtakım Bizans alışkanlıkları ve yaşam tarzı da adaya geldi. Tabii ki Bizans yemekleri de.

Son yirmi otuz yıl içinde, eski insanların Ğtarihöncesi- ne yediklerini ve nasıl bir beslenme düzenine sahip olduklarını keşfetmeye yarayan teknik araçların sayısı oldukça arttı. Tarihöncesi dönem bitkilerini inceleyen bilimin Ğpaleobotanik- gelişmesi, o dönemlerde yenen bitki ve tohumların bilinmesi konusunda adeta bir devrim yarattı. Şimdi paleobotanikçiler ve arkeologların ortak çalışmaları, birçok bilinmezin gün yüzüne çıkmasını sağlıyor.
Ben, geçmiş yaşamlardan kalan yapılar, eserler kadar o dönemlerdeki sofraları da çok merak ederim. O sofraları hayal ederek, o dönem yaşamına ait ipuçlarını yakalamaya çalışırım. Amerika'da çeşitli üniversitelerde `Kültür ve Mutfak' konulu dersler veren Phyllis Pray Bober'in yazdığı, Antik ve Ortaçağda Yemek Kültürü adlı kitap ĞKitap Yayınevi- geçmişin beslenme biçimlerini çözümlemede oldukça yararlı bilgiler veriyor. Yazar çağlar boyunca yeme içme sanatına arkeoloji ve sanat tarihinin merceğinden bakıyor. Kitabın bütün bölümleri çok ilginç. Ama Çatalhöyük'te neler yenilip içildiğini, yemeklerin nasıl yapıldığını ve sunulduğunu belgelere dayanarak anlattığı bölüm, benim daha çok ilgimi çekti.
Şimdi kitabın bu bölümünden bazı alıntılar yapacağım:
`Çatalhöyük'teki kapısız ya da alçak kapılı konutlarda ne pişirilirdi? Çok sayıda yerleşim katının üst üste geldiği höyüğü çevreleyen ovaya, ilk bakışta solucan türü küçük yaratıkların leşleri saçılmış sanılır. Ama sonunda bunların baklagillerden yaban burçağının kurumuş kabukları olduğu anlaşılır. İskandinavyalı paleobotanikçi Hans Helbaek bu kabukların Çatalhöyük'te evcilleştirilmiş hayvanlar, özellikle keçi ve koyunlar için yem olarak işe yaradığı sonucuna vardı.
Çatalhöyük halkı, alüvyonlu toprakları ve ırmaktan hiç olmazsa mevsimlik sağlanan sulama sayesinde, en az 14 değişik yenebilir bitkinin tarımını yapmış görünüyor. Evlerin çoğunda bu tahıl ürünlerini öğütmek için eyer biçimli öğütme taşları vardı. Çatalhöyük'te oturanların çanak çömlek öncesi dönemde bile lapa pişirmeyi bildiklerinden kuşku yok. Kaynatma işi, daha önce belirtilen taşları kızdırma ve sonra ağaç kaplardan birine daldırma yöntemiyle yapılıyordu. Yassı ekmekleri ocağın ortasına yerleştirilmiş bir taşın üzerinde pişirmiş olmalılar, öbürlerini ise fırınlarda...'
Yazar Çatalhöyük'teki evlerden birinde bulunan meşe palamutlarından yola çıkarak, ekmek hamurunun ve sütün mayalandığını, belki de yoğurt ve ayran yapıldığını öne sürebiliyor. Bober, ovada yetiştirilen mor bezelye, mercimek ve av hayvanları kullanılarak lezzetli yemeklerin pişirildiğinin düşünülebileceğini belirtiyor. Ayrıca yemeğin, küçük ekşi elma gibi yaban meyvelerle, bolluğundan geçilmeyen badem, çamfıstığı ve ardıç ağacından toplanan meyvelerle tatlandırılabileceğini de savına ekliyor. Paleobotanikçi Helbaek de çitlembiğin bütün yerleşim katlarında bulunuyor olmasından yola çıkarak, meyvesinin suyundan şarap yapılabileceği düşüncesini ortaya atıyor.
Çatalhöyük'ün sofrasını öğrendikten sonra, İÖ 6000 yılı civarındaki yaşamı artık daha iyi düşleyebiliyorum. Onun için yeme içme kültürüne daha özenli yaklaşılması gerektiğini vurguluyorum.

Jan 17 2011 10:43AM

Yazı: Mehmet Yaşin
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Hitit Sofrası
Çatalhöyük'ün Sofrası
Güneşin Sofrası
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

Medeniyetlerin Buluştuğu Başkent
Hasankeyf
DEÜ-SAT’tan sualtı temizliği
“Foça Temiz Deniz 2012”
Şarköy’ün Derelerinde Yüzlerce Balık Ölüsü Görüldü
Olayla ilgili inceleme başlatıldı.
'Yarısı Yılan Yarısı İnsan'a en iyi belgesel ödülü
Belgesel, Anadolu'da yılanların şahı olarak bilinen Şahmara...
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

Ballıkayalar, Kocaeli’nin Gebze ilçesinde. Yaklaşık 2 kilometrelik kanyon geçişi genelde kolay ama heyecan verici. Vadinin girişindeki yüksek kaya duvarlarında haftanın her günü tırmanan birilerini görebilirsiniz. Atlas da 200. sayısını okurlarıyla birlikte Balıklayalar Kanyonu’nu geçerek kutladı.

BALLIKAYALAR, İZMİT / FOTOĞRAF: CÜNEYT OĞUZTÜZÜN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da

 
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.Önümüzdeki yıl 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul