Anasayfa    Doğa&Coğrafya      Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl

Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl

Recompence sahillerinde kamp yaptığımız kumsala indiğimizde gördüğümüz sahne sanatsal bir enstalasyon çalışması...

Adına yengeç denildiğine bakmayın, bu türün evrimsel soy ağacındaki yeri karadaki eklem bacaklılara (böcekler,keneler, kırkayaklar, çıyanlar vb.) daha yakın. Yaşam öyküsü yaklaşık 450milyon yıl öncesine uzanan bu hayvanları izlemek gerçekten heyecan vericiydi. Bu canlıların romantik bir biçimde yalnızca geceleri dolunay ışığı altında çiftleştikleri bilinir. Biz ise çok nadir görülen birolaya, gündüz çiftleşmelerine tanık olduk.

Atnalı yengeçleri,evrimsel dönüm noktalarından birinin (Kambriyen döneminin) hemen ardından Ordovisyen döneminde (500-430 milyon yıl) ortaya çıktı. Kanadalı paleontologlar Şubat 2008'de 445 milyon yıllık taşılın (fosil) ayrıntılı incelemesini yayınladı. Bulgu bu canlılara ait en erken taşılkaydını 100 milyon yıl daha geriye çekti. O dönemde bitkiler çoktan karaları kaplamış, hayvanlar ise daha yeni denizden çıkma çabası içindeydi. İlginçtir, atnalı yengeçleri başarılı bir evrimsel yol izleyerek denizi hiç bırakmadılar ama karaya da hep çok yakın oldular. Günümüze kadar çok yavaş evrimleşerek 'yaşayan taşıl' sıfatını hakettiler. Ancak böylesi bir yaşamın kendine özgü riskleri var. Gelgit sırasında biraz geç kalındığında, çekilen suların bıraktığı çamura saplanıp avcılara yem olmak veya kurumak olası. Bu durumla çok sık karşılaşan atnalı yengeçleri, kendilerini çamura gömdükten sonra solungaçları sayesinde nemli ortamda solunumu sürdürerek suların yeniden yükselmesini beklerler.

Atnalı yengeçlerinin kanı, hemoglobin yerine hemosiyanin taşıması nedeniyle mavidir. Litresi 15 bin dolar değerindeki yengeç kanı, mikroplara karşı verdiği hızlı tepki nedeniyle damar içi ilaçların ve aşıların sterilliğinin belirlenmesinde kullanılır.

Nobelödülünü 1967'de alan üç bilim insanı Haldan Hartline, Ragnar Granit ve George Wald, bu yengeçlerin gözden beyine uzanan sinir bağlantısını tekbirlif üzerinden ölçerek ışık bilgisinin beyin tarafından nasıl yorumlandığını ortaya çıkardı. Böylece evrimsel olarak bugünkü karacanlılarının neredeyse tümünde ortak olan görme ilkelerinin temeli anlaşıldı. Bu hayvanların alışkın olduğumuz bir çift gözünün dışında (örneğin kuyruklarındaki bir dizi nokta gibi) ışığa duyarlı başkabölgeleri de var.

Atnalı yengeçlerinin bu olağan üstü seyrek gözlemlenebilecek davranışı sırasında iki şey dikkatimizi çekti. İlki,bu hayvanların kabukları üzerine, gayet iri olabilen deniz salyangozu gibi kabukluların yapışmış olmasıydı. Bu durumun en az iki açıklaması var: Üzerinde kabuklu barındıran bireyler yosunla kaplanmaktan kurtulurlar. Kabuklular bu durumdan iki kat kazançlı çıkarlar. Hem besin sorunu çözülürken, hem de tıpkı bir kuşun tohum yayması gibi yengecin mevsimsel göçü sayesinde kabukluların genetik çeşitliliğini sağlayan uzun mesafeli hareket zorluğu ortadan kalkar. İkinci gözlemimiz ise çiftleşme anında itişme sırasında bazı bireylerin ters dönme tehlikesi geçirmesiydi. Ters dönen birey düzelebilmek için çok enerji harcar. Beceremezse sular çekildiğinde kendini gömemez. Yengeçler kuyruklarını kullanarak dönmeye çalışırken yakındaki bir başka bireyin rasgele olamayacak kadar doğru bir açıdan tos vurmasıyla düzeldiğini defalarca gözlemledik. Acaba bu bir yardımlaşma davranışı mıydı? Doğadaki hergözlem meraklı soruları da beraberinde getirir.


Jan 17 2011 10:43AM




 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Validebağ'da Şafak Camisi
Validebağ Korusu'ndaki yapılaşma kuşatması bu kez de dinsel ...
Göller Bölgesi’nde su savaşı!
Su kaynaklarını barındıran Göller Bölgesi’nde adeta ‘su sava...
FotoAtlas'ın Yeni Sayısında
FotoAtlas'ın Yeni Sayısı Bayilerde
2014 Nobel Barış Ödülü'nün sahibi çocuklar oldu
Ödülün esas sahibi haklarına kavuşmak için mücadele veren mi...
fotogaleri

Sürdürülebilir Turizm’e Destek
Gelecek Turizmde – Sürdürülebilir Turizm Destek Fonu başladı
Bu bir ilandır.
Foto Atlas
Günün Karesi
Çok okunanlar
video galeri
Ezidilerin göçü

Atlas'ın ekim sayısında Ezidilerin Göçü makalesini kaleme alan Serar Korucu anlatıyor.
  • Ezidilerin göçü
  • Atlas iPad ve iPhone’da
  • Hayal olmadan hiç bir gezi, gezi olmaz!
  • Drina Köprüsü'nün Öyküsü
  • Derin Sular Derin Duygular Yaratıyor
  • Soma: Acıyı Anlatmak
  • Umut Kaçar Atlas Macerasını Anlattı
  • İlkbaharın Sesleri
  • Hevsel Bahçeleri Atlas'ın Nisan Sayısında....
  • Cüneyt Oğuztüzün, fotoğraf macerasını ve Anadolu’yu anlatıyor.
  • Ahmetler'deki HES direnişi kısa film oldu
  • Hayvanların Sır Salgısı
  • Polonya Son Tren
  • Koçgiri Aşireti Sırrı Arayanlar
  • Bas Pedala
  • Umberto Eco “çok fazla yıkılan” Tarlabaşı’nda
  • Aladağlar’da Yalnızlık
  • Atlas-Canon Gezisi
  • Denizlerin Işıklı Sakinleri - 2
  • Denizlerin Işıklı Sakinleri - 1
  • Atlas'ın Kasım Sürprizleri
  • Kayıp Türkler Belgeseli: Rengeyiği Türkleri
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas - Doğadan Çay Hasat Turu: Lezzet Bahçesinde Keşif
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.2013'te 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?