|
Yok Oluşa Yeni Bir Tez
Günümüzden 252 milyon yıl önce yeryüzünde yaşayan canlıların yaklaşık olarak yüzde 95'i yok oldu. Eldeki jeolojik veriler, Permiyen sonlarına doğru (252 milyon yıl önce) hem karalarda hem de denizlerde düşük oksijen koşullarının egemen olduğunu gösteriyor.
Günümüzden 252 milyon yıl önce yeryüzünde yaşayan canlıların yaklaşık olarak yüzde 95'i yok oldu. Eldeki jeolojik veriler, Permiyen sonlarına doğru (252 milyon yıl önce) hem karalarda hem de denizlerde düşük oksijen koşullarının egemen olduğunu gösteriyor. Toplu yok oluştan kurtulan canlıların da düşük oksijen koşullarına uyum sağlayan türler olması bu savı destekliyor. Permiyen sonunda dünyadaki kıtalar bir arada süper bir kıta oluşturdu. Bu süper kıta da Panthalassa adı verilen dev bir okyanusla çevriliydi. Bu dev okyanustan ayrı olarak bu süper kıtanın doğusunda büyük bir körfez şeklinde Paleo-Tetis adı verilen bir okyanus daha vardı.
Ancak İTÜ Avrasya Yerbilimleri Enstitüsü'nde Prof. Dr. Celal Şengör yönetiminde, Saniye Atayman tarafından yeni tamamlanan Ptolemaik Dünya Modeli başlıklı yüksek lisans tezinde, hem bu Permiyen sonu yok oluşu hem de o zamanın coğrafyasına yeni bir yaklaşımda bulunuluyor: Bilinenin aksine iki okyanusun birbirleriyle ilişkisi olmadığı ileri sürülüyor. Elde ettikleri sonuçlar, oksijensiz koşulların ilk olarak bir iç okyanus haline gelen Paleo-Tetis içerisinde geliştiği ve ilk yok oluşun bu denizin derinliklerinde başladığını gösteriyor. Tezde ayrıca oksijensiz koşulların Permiyen sonunda gelişerek Paleo-Tetis şelf alanlarını işgal ettiği ve aynı zamanda buradan Doğu Grönland ve Kuzey Tayland üzerinden Panthalassa'ya yayıldığı iddia ediliyor. Bu teziyle jeoloji dünyasında büyük heyecan uyandıran genç bilim insanı Saniye Atayman milyonlarca yıl önce yaşanan bu jeolojik olayların benzerinin günümüzde de yaşandığını söylüyor. Atayman Atlas dergisine şunları anlattı: 'Tezimde anlattığım olayın bir benzeri 21 Ağustos 1986 yılında Afrika'da (Kamerun) Lake Nyos'ta yaşandı. Bu krater gölünün içinde biriken karbondioksit gazlarının patlamasıyla etrafı zehirlendi. Yaklaşık 26 kilometrelik bir alana hızla yayılan zehirli gazlar 1700 insanın ve 3 bin 500 çiftlik hayvanının ölümüne neden oldu. Bugün dünyanın en büyük anoksik bölgelerinden biri olarak görülen Karadeniz'de de bu tip patlamaların olabileceğine dikkat çekiliyor. Böyle bir durumda Karadeniz'in çevresindeki 60 kilometrelik alan için ölümcül olabileceği düşünülüyor."
Atlas Ocak 2008, sayı 178
|
|