Taze kaymaktan yapılan manda lokumu günlük tüketiliyor. Dicle Tuba Kılıç

Sabah sağılan süt öğlene kadar kaynatılıp beklemeye alınıyor. Akşam geri getirilen mandalar tekrar sağılıyor ve süt aynı kaba eklenerek tekrar kaynatılıyor. Süt kaymak tutması için tüm gece soğutuluyor. Ertesi sabah lokum üreticisi gelip kaymağı alıyor ve Bafra'ya götürüyor. Lokumun ham hali ise Samsun'dan geliyor. Lokumcu, lokumun ortasına kaymağı yerleştiriyor, silindir şeklini veriyor ve üzerine nişastasını serpip sunuma hazır hale getiriyor.
Bu lokumu sunmak da maharet istiyor. Çok yumuşak ve kolayca şekil alabilen bir lokum olduğundan şekli de çok kolay bozulabiliyor. Ancak lezzeti tüm bu zahmetlere değer.
Manda lokumu Bafra'da iki nesildir yapılıyor. En çok 100 yıllık bir geçmişi var. Bir lokum ustasının icadı olan bu tat, ilçedeki birkaç işletmede hazırlanmaya devam ediyor. Ancak üretim sıkıntıları ve mandacılığın azalması nedeniyle yok olmak üzere.
Günümüzde sadece kaymağını değil mandanın kendisini de bulmak eskisi kadar kolay değil. Özellikle İç Anadolu'da kurutulan onlarca sulak alan mandacılığın da yok olmasına neden oldu. Bunun yanı sıra yerli manda türlerimiz de yok oluyor. Yetiştiriciler ürünlerini pazarlayamadığı için mandacılıktan birer birer vazgeçiyor.
Oysa manda kaymağı Anadolu'nun en nadide tatlarından biri. Bal kaymak keyfinin yanı sıra Afyon'un ekmek kadayıfından Aydın'ın pidesine, Balıkesir'in böreğinden Bolu'nun höşmerimine kadar çok geniş bir yelpazede kullanılıyor.
Anadolu'da sadece hamile kadınlara yedirilmeyen kaymağın vakitsiz doğum yaptıracağına inanılıyor.

Dicle Tuba Kılıç / Atlas Mayıs 2008, sayı 182