Anasayfa    Müzik      Vadinin Kemanecisi

Vadinin Kemanecisi



'Tırnak kemaneyi' icra eden son ustalardan biri yazın Ballık (Maşta), kışın Kızılbel köyünde yaşayan Ali Çoruh. Kendisini görmeye Burdur'un Dirmil, yeni adıyla Altınyayla ilçesinden şair ressam Halil Erdem'le gittik. Tanışma, hoş beş faslından sonra konu tırnak kemaneye geldi. Ali Çoruh kemençesini 'Yörük kemane' olarak adlandırıyordu. Çalmayı kimden öğrendiğini sordum. 'Kemençeci Mehmet vardı. Akçaylı eski bir usta. Ondan öğrendim kemaneyi. Kemençeci Mehmet tüfeği, torbasıyla nerde akşam orda sabah yaşayan biriydi. Torbasında Yörük kemane bulunurdu. 'Kızlar dokuza/ Gelinler sekize/ Koca karılar/ Bir çiğnem sakıza gelirler' diye türküler söylerdi.'
'Başka kimler vardı kemane çalan yörede?' 'Habip Şimşek, Ahmet Şimşek. Esas bunu çalan Masıt Akıncı vardı, 83 yaşında bıraktı çalmayı. Onun kemanesi iki yüz yıllık vardır. Benim çaldığım Yörük kemane duttan oyma, kapağı karaçam, sedirden de olur kapak. Yayı selviden olur. At kılı gerilir yaya. Çam kükresi ile kürkelenir, yoksa ses çıkmaz. Zurnacı Mehmet yapmıştı.'
'Nerelerde çalıyorsunuz kemaneyi' diye sordum. 'Ben düğünlerde, düğün güreşlerinde, maşalalarda ve oda muhabbetlerinde çaldım. Bağlama, sipsi ile çalınabilir kemane.'
1967'de TRT için Dirmil'de derlemeler yapan etnomüzikolog Sarper Özsan'ın Ali Çoruh'tan derlemeleri bulunuyor. Özsan'la yaptığım bir görüşmede bana 'Ali Çoruh ilkel kemanesinden iki ses çıkartan bir ustadır' demişti. Çoruh'un derleme sırasında çaldığı türküler arasında uzun havalar, teke zortlatmaları, serenler ağır zeybeği, boğaz havaları, kabaardıç bulunuyor.
Yaylı çalgıların 'tahta kapaklı' grubuna giren kemençe, aslında geleneksel sanat müziğimizin bir enstrümanı. Farsça 'küçük yay' anlamına gelen kemânçe kelimesinden türediği, eskiden 'tavşan kemençe' ve 'Akdeniz kemançesi' olarak adlandırıldığı biliniyor. Akdeniz kemençesi, başta Girit olmak üzere Akdeniz adalarında kullanılıyordu. Benzerleri halk müziğimizde 'tırnak kemane', 'tırnak kemençe' ve 'kemane' gibi adlarla Kastamonu, Azdavay, Fethiye, Dirmil gibi yerlerde çalınıyor.
Genel olarak Girit, Laz ve İstanbul kemençesi olmak üzere üç tür kemençe kullanılıyor. Sadece Girit kemençesi dört, diğerleri üç telli. Üç tel sırasıyla pest re, sol ve tiz re seslerine akortlanıyor. Kemençenin yapımında tekne ve burgu kısımları için sert ağaçlardan, göğüs kısmı için selvi ağacından yararlanılıyor. Boyu yaklaşık 40 santimetre. Kemençe sol diz üzerine oturtularak ve tellerine tırnak yüzü değdirilerek seslendirilir, yay ile çalınır. Perdelere tırnakla basılması enstrümanın ayırt edici yönü. Ustaları öncelikle tırnak faslını aşmak lazım geldiğini, zamanla tele şiddetle bastırmadan sonuç alınabileceğini söylüyor.

 Atlas Haziran 2008, sayı 183


Jan 17 2011 10:43AM

Yazı: YUSUF ERKAN
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Vadinin Kemanecisi
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

Aşkınız için dünyayı tersine çevirir misiniz?
Sevgililer gününde sevdiğiniz için ağaç dikin.
Abdullah Hoca'dan HES'çilere Yaşam Dersleri
Buradaki meyveleri kuşlar, sincaplar yiyor. Satarsam o ağaçl...
Salep Boğazımızdan Geçer mi?
Yöresel salep kültürümüzü yaşatalım derken farkında olmadan ...
"Bilmediğimiz Ülke Suriye" Fotoğraf Gösterimi
2 Şubat 2012 perşembe günü saat 19:00'da DOĞADER'de
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

İstanbul Kapalıçarşı, dünyanın en eski ve en büyük alışveriş merkeziydi. Kapalıçarşı’da 19. yüzyılda yaklaşık 4 bin civarında dükkân vardı. Bugün modern zamanların tüketim alışkanlıkları ve turizm nedeniyle kimliği bozulmuş olsa da hâlâ canlılığını koruyor.

KAPALIÇARŞI, İSTANBUL / FOTOĞRAF: KADİR CAN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Hayvanların Keyif Dünyası

Ahtapotlar, kaplumbağalar, hatta timsahlar bile oyun oynuyor. Araştırmalar hayvanların his dünyasına ışık tutuyor; kişilikleri olduğunu gösteriyor.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Kış aylarında domatesi ne sıklıkta yersiniz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul