|
SÜRYANİLER: İlahi Müzik
Ortadoğu pek çok etnik ve dinsel grubun birlikte yaşadığı bir kültür mekânı. Bu grupların dans, yemek, el sanatları ve müzikleri birbiriyle etkileşim içinde. Süryani müziği de bu coğrafyadaki sosyokültürel çeşitlilikten etkilendiği için karmaşık bir yapıya sahip.
|
Süryanilerin kökeni Assurlulara kadar uzanır. Assurluların ilk dönemlerindeki müzik formları bilinmemesine rağmen günümüze çok sayıda kamıştan ve seramikten yapılma flütlerin yanı sıra boğa boynuzundan ve turna kanadından yapılma bir arp ulaşabilmiş.
Dini Müzik
Süryani müziği denildiğinde akla ilk olarak Süryani kilisesinin ayin düzeni içinde varlığını sürdüren ve özel bir kurguya sahip olan müzik geliyor. Hıristiyanlığın ilk dönemlerinde, 2. yüzyıldan itibaren müzik, şair-müzisyen-din adamı kimliği taşıyan kişiler tarafından oluşturulmuş. Diğer Doğu kiliselerinde olduğu gibi Süryani kilise müziğinde de 8 makam mevcut. Kilise takvimine göre bir yıl sekiz haftalık dönemlere ayrılır ve birinci dönem Noel'den sekiz pazar önce başlar. Her pazar ayindeki dua ve ilahiler bu makamlardan biriyle okunur. Melodi çalan enstrümanların Süryani kiliselerinde yer almamasına karşın son dönemlerde bu aletlerin kullanıldığını görüyoruz.
Halk Müziği
Süryanice halk şarkılarına dingin bir hava hâkim. Ancak Süryani toplumunun düğün, bayram, Noel gibi özel günlerde icra ettikleri müzikten çok az bir kısmı günümüze ulaşabilmiş. Özellikle büyük kentlere göçle başlayan halk ezgilerindeki yok olma süreci, yurtdışına yapılan göçle daha da hızlanmış. Süryaniler özellikle köy ve çevresinde ihtiyaç duydukları müzik uygulamalarını daha çok Kürt müzisyenlere (Mıtrıp) yaptırıyorlar. Müziklerinde ise Kürt, Türk ve Arap etkisi yoğun olarak hissediliyor.
Kentli Popüler Müzik
Özellikle 1972'lerde Avrupa'ya ve Amerika'ya yapılan göçler Süryanilerin yoğun bir kültürel erozyon yaşamalarına neden oldu. Bunun sonucunda bazı Avrupalı, Amerikan ve Latin şarkılarını Süryanice sözlerle icra etmenin ötesine geçemedi Süryani müziği. Ancak Nuri Skandar (İskender), Pol Miikael, Corç Çaçan, Gabriel Assad gibi müzisyenlerin kilise makamlarından yararlanarak yaptıkları düzenlemeler kentli Süryani müziğinin ilk eserleri arasında.
Kalan Müzik'in yayınladığı iki CD ve bir kitapçıktan oluşan Süryani müziği albümünde çeşitli kişisel arşiv ve koleksiyonların yanı sıra özel saha çalışmalarında topladıkları müzikal malzemeler yer alıyor. Birinci CD'de daha çok Antakya Kilisesi ve Tur Abdin Kiliseleri'nde icra edilen farklı makamlardan, farklı söyleyiş tarzlarında okunan ilahiler ve dini müzik örnekleri mevcut. İkinci CD'de ise doğu ve batı lehçelerinin yaygın olduğu bölgelerdeki yerel sanatçıların farklı enstrümanlarla okudukları serbest ve ritmik ezgi örneklerine yer verilmiş.
| 1.
|
Kurole Allaho
|
2'40''
|
Örnek
|
| 2.
|
Haleluya
|
7'36''
|
Örnek
|
| 3.
|
Yuhanen Mazeg Mayo
|
1'11''
|
Örnek
|
| 4.
|
Kuryeleyso
|
4'01''
|
Örnek
|
| 5.
|
Mişiho Dephase
|
1'02''
|
Örnek
|
| 6.
|
Kerso
|
0'26''
|
Örnek
|
| 7.
|
Eno no Lahmo Haye
|
0'37''
|
Örnek
|
| 8.
|
Mo Şibi Hat Aito
|
3'27''
|
Örnek
|
| 9.
|
Aal Tar Ayte Aito
|
1'45''
|
Örnek
|
| 10.
|
Aal Airo Sberte Dabo
|
0'50''
|
Örnek
|
| 11.
|
Sluhoğ Aemen
|
0'32''
|
Örnek
|
| 12.
|
Yavro Tlitho
|
6'56''
|
Örnek
|
| 13.
|
Nahzen Geg Navi
|
1'21''
|
Örnek
|
| 14.
|
Avdo le Aito
|
0'43''
|
Örnek
|
| 15.
|
Yamu Drahmek
|
2'06''
|
Örnek
|
| 16.
|
oran Etrahame Aen
|
3'31''
|
Örnek
|
| 17.
|
Şubho Litabo
|
10'48''
|
Örnek
|
| 18.
|
Nevşote o Dahte
|
3'56''
|
Örnek
|
| 19.
|
Kanya Makan
|
3'00''
|
Örnek
|
| 20.
|
Arsal Allah
|
4'07''
|
Örnek
|
| 21.
|
Fawka es Salib
|
2'07''
|
Örnek
|
| 22.
|
Kuddus Kuddus
|
2'35''
|
Örnek
|
| 23.
|
Bedrine
|
5'05''
|
Örnek
|
| 24.
|
Maştayli Paşke B'femeğ
|
3'13''
|
Örnek
|
| 25.
|
Azzen Azzen
|
8'04''
|
Örnek
|
| 26.
|
Hano Qritho
|
3'12''
|
Örnek
|
| 27.
|
Edlıova D'khooba
|
2'16''
|
Örnek
|
| 28.
|
D'liIyo Lilyo
|
6'04''
|
Örnek
|
| 29.
|
Şamomar
|
5'11''
|
Örnek
|
| 30.
|
Hzıli Şavka Bşkuka
|
3'43''
|
Örnek
|
| 31.
|
Aleymey
|
4'58''
|
Örnek
|
| 32.
|
Ana u Khliti
|
3'11''
|
Örnek
|
| 33.
|
Haşumşe Tara Bedri
|
1'17''
|
Örnek
|
| 34.
|
Greşla İdi, Greşla İdi
|
4'16''
|
Örnek
|
| 35.
|
Şiama Lekke
|
1'14''
|
Örnek
|
| 36.
|
Kumu D'rukdina Şeyhani
|
3'21''
|
Örnek
|
| 37.
|
Merdinli
|
6'15''
|
Örnek
|
| 38.
|
Mahbubi
|
4'53''
|
Örnek
|
|
|
