|
|
| >
|
 |
|
|
|
|
BALKANLAR'DAN
Pomak Göçmenlerde Müzik ve Pesna
Osmanlı Rus Savaşı'ndan önce Rodoplar'da ve Lofça'da yaşayan Pomaklar bugün Türkiye, Bulgaristan, Yunanistan ve Makedonya'da yaşıyorlar. Göçle birlikte müzikleri de Bulgaristan'dan Anadolu'ya taşındı.
Pomakların kökeni ile ilgili iki karşıt görüş mevcut. Bir görüşe göre Pomak Slavca "pomaçi" (yardımcı) sözcüğünden geldiği için Pomaklar, Slav kökenli Müslüman. Diğer bir görüşe göre ise Pomaklar 14. yüzyılda Rodoplar bölgesine göçen Ahilik örgütüne bağlı Türkler ya da Kuman Peçenek Türklerinin 11. yüzyılda Rodoplar'da kalmış etnik boyları.
Pomakların Anadolu'ya göçü, Müslüman ve Türk kökenli diğer toplulukları da kapsayan büyük göç hareketi içinde yer alır. Osmanlı Rus Savaşı sırasında Balkanlar'dan Anadolu'ya ilk büyük göç hareketi başladı. Balkan Savaşları'nın sonucunda Trakya, Rodoplar ve Pirin Makedonyası bölgelerindeki iller Bulgaristan'a katıldı. Pomakların önemli bir kısmı Trakya'ya ve Anadolu'ya göç ettiler ve Edirne, Kırklareli, Tekirdağ, Çanakkale, Balıkesir, Bursa, Manisa, Eskişehir gibi illerde birçok köy kurdular.
Yunanistan'la 1923-1924 yılları arasında yapılan mübadele anlaşmasında Pomak toplulukları da değiş tokuş programına alındı. Son olarak 1980'lerdeki Bulgar Devleti'nin "isim değiştirme" politikası nedeniyle Türkiye'ye göç ettiler.
PESNA
Bulgarcada şarkı, türkü anlamına gelen "pesen" sözcüğü, Pomaklarda pesna, pesniya ya da pense olarak kullanılıyor. Pomakların "fado"su olarak tanımlayabileceğimiz "pesna" bütünüyle sözel. Pomaklara özgü bu müzik kültürü, yaşlıların belleğinde korunuyor.
Pesnaların büyük bölümünde sevda, kahramanlık ve tarihi olaylar işleniyor.
Şükrü Paşa İstanbul'da (Enver Hoca)
Şükrü Paşa İstanbul'da
İstanbul'da canım tahtta
Tahtta oturuyor kahve içiyor
Kahve içiyor canım gözyaşı döküyor
Gözyaşı döküyor acı acı lanet ediyor
Kahpe olsun kör olsun
Kör olsun Enver Hoca
O sattı Türk toprağını
O sattı canım Urumelilereş
Sözlerin çoğu Pomakça olmasına karşın, Türkçe olanları da var. Albümde Pomakça pesnaların Türkçe çevirisi de bulunuyor. Çeviride bazı sözcükler için Bulgaristan Türklerinin kullandığı karşılıklar verilmiş. Kalan Müzik "Arşiv Serisi" kapsamında yayınlanan albümde kayıtlar İzmir'in Bayramlı, Çınardibi ve Manisa Karaağaçlı'daki alan çalışmalarında yapıldı.
| 1.
|
Risim'im oğlum Risim'im
|
8'03''
|
Örnek
|
| 2.
|
Şükrü Paşa İstanbul'da (Enver Hoca)
|
6'11''
|
Örnek
|
| 3.
|
Bütün hacılar yola çıktılar
|
5'53''
|
Örnek
|
| 4.
|
Acep üzgar mı esiyor? (Batak)
|
4'24''
|
Örnek
|
| 5.
|
Seleye kiraz topladın mı?
|
3'38''
|
Örnek
|
| 6.
|
Yeni neler neler oldu da (Sliven kasabası)
|
4'15''
|
Örnek
|
| 7.
|
Sus hafifçe çekiştir anacığım
|
2'18''
|
Örnek
|
| 8.
|
Sevişiyorduk yavrum aldatıyorduk
|
4'15''
|
Örnek
|
| 9.
|
Selim'im oğlum Selim'im
|
3'49''
|
Örnek
|
| 10.
|
İmeceye gittim dün akşam (Fatminka)
|
2'48''
|
Örnek
|
| 11.
|
Kızım mori güzel kızım
|
3'59''
|
Örnek
|
| 12.
|
Hangi kuşum türkü söylüyor?
|
3'50''
|
Örnek
|
| 13.
|
Şu, benim aldı gözlerimi
|
2'16''
|
Örnek
|
| 14.
|
Taşdelik (Arzu ile Kamber)
|
3'47''
|
Örnek
|
| 15.
|
Pınar senin sağ yanında sazlar var
|
2'55''
|
Örnek
|
| 16.
|
Kareler de geymiş yastadır başı
|
2'36''
|
Örnek
|
|
|
|
 |
|
