Milne Körfezi, Papua Yeni Gine. Bölgedeki adaların pek çoğunda, yürüyen taşlar inancı vardır, nedendir?

ZAFER KIZILKAYA

Tam yerini merak edenler için söyleyeyim ki, bu adanın ismi Kiwai Adası’dır. Yoksul ama mutlu halk, hindistancevizi, tek başına bir ziyafet demek olan ekmek meyvesi ve şekerkamışıyla geçinir. Ve bu adada, bir zamanlar insan olan yürüyen taşlarla ilgili çok önemli bir tören düzenlenir. Bu taşların ismini kimse unutmaz, çünkü onlara mimia abere denir. Daha evvel işitmiştim, abere sözcüğü, civardaki Malenezya adalarında dişi şeytan anlamına gelir. Aslında bunlar, denizden çıkarılmış, üzerlerinde insan yüzünü andıran çizimler bulunan iki eski taştır. Bu tören, yeni nesle taşları gösterme ayinidir bir bakıma. Taşların üzeri yapraklarla örtülüdür, zaten mimia da bu bitkilerin ismidir. Tören sırasında taşların üzeri bir süreliğine açılır ve gençlere gösterilir. Sonra da tembih edilir: 'Burada gördüklerinizi dışarıda anlatırsanız cezanız ölüm olur!' Tören sırasında ihtiyarlardan biri taşlara da seslenir: 'Bu şöleni sizin için verdik. Bütün evleri sizler için süsledik. Siz de bizi hastalıklardan koruyun artık. Birazdan sizi evin altına koyacağız.' Bir rüzgâr uzaktaki adalardan birindeyse -yazık ki ismini anımsayamadım- her yıl adayı baştan başa dolaşan başka bir çift taş vardır. Bu iki taştan birinin adı Kol, diğerinin ki Zaub'dur. Aslında bir zamanlar insan olan ve yuvarlana yuvarlana yürüyen bu taşların sayısı bu kadar da değildir. Yine civarda yer alan, ismini anımsayamadığım bir adada aklımdan çıkmayan ismiyle Tuki Tuki adlı ürkütücü bir çıkıntı vardır, bu çıkıntı üzerindeki kayalıklar da eskiden insan olan yürüyen taşlardandır. Doğrusunu söylemek gerekirse, mezarlarının üzerine iri taşlar yerleştirmiş her adada aynı yürüyen insan taşları mevcuttur. Timor Adaları'nda bazı taşların insanı hasta ettiğine inanır halk. Bunların hangisi olduğunu da ancak kâhinler anlayabilmektedir. Eğer taş bu çeşit kutsal bir taş ise çevredeki evler terk edilir. Yürüyen taşların daha çok Avustralya ile Papua Yeni Gine ve civarındaki takımadalarda yoğunlaşmasının nasıl bir nedeni olabilir? Belki de bundan on binlerce yıl önce, okyanus alçaldığında insanların kayaların üzerine basa basa, atlaya zıplaya yürüyüp anakaradan diğer adalara, en sonunda Avustralya, Tasmanya ve Yeni Zelanda'ya geçmiş olduklarını anlatıyordur. Bu konuda en tuhaf iki örneği de anlatıp taş konusuna bir son vermek istiyorum. Hindistan'ın kuzeydoğusunda yaşayan Nagalara ait Sema köyünde, biri dişi, biri erkek iki taş vardır. Bu taşların her yıl bir çocukları olur. Ortasında beyazlık bulunan, doğurgan bu çift taşlara Aghuşa adı verilir. Bunların küçük olanlarına her yerde rastlanır ve zaten büyüdüklerinde Aghuşa olacaklardır. Pirinç tarlalarına birer çift konur. Böylece hem bereket getirir, hem de farelerin canını alır. Zaten kimi Aghuşa'ların üzerinde fare dişlerinin izleri olması bundandır.

Özcan Yüksek / Atlas Haziran 2009