|
Esmer Hurafe
Gece esmerdir. Konuşur. Gece konuşmalarına, gece hikâyelerine eski Araplar bu yüzden esmer demişlerdir. Esmer öyküler, beyaz öykülerden farklı olarak inanılması güç olanlardır.
|
|
Hindistan'dan Arabistan'a, Anadolu'ya, Kuzey Afrika'ya kanatlı melek, dinlerin ve masalların ortak figürüdür.
|
|
Ecinniler, ifritler ve diğer başka acayibatla ilgilidir. Gece, gündüzün oyun arkadaşı olduğuna göre, esmer saatler, gecenin gündüze ve gündüzün de geceye öyküler anlattığı saatlerdir. Esmer zaman, insana, durup beklemekten, dinlenmekten, soluk almak ve uyumaktan, düş görmekten başka seçenek bırakmaz. Ama zamanımız insanı geceyi aydınlatmış, iyi mi yapmıştır? Esmer hikâyelerinde gündüz yaratıklarından farklı kişiler vardır ve bu hikâyeleri ilk anlatan kişinin adı da Hurafe'dir. Bu kişi, Arabistan'da Banu Udra kabilesinden bir adamdır. Bir gün, üç ifrit tarafından kaçırılmış, kurtulup geldiğinde esmer öyküler anlatmaya başlamıştır. Hurafe, başından geçen öyküleri değil, işittiği hikâyeleri anlatmaktadır. Hatta İslam peygamberi, Hurafe'nin en önemli dinleyicisidir. Hurafe'nin hikâyesi şöyle başlar: Kendisini kaçıran üç ifrit aralarında tartışmaktadır. Öldürelim mi, serbest mi bırakalım yoksa kölemiz mi olsun? Bu esnada üç başka adam belirmiş. Hurafe'nin serbest bırakılması karşılığında, başlarından geçen üç acayip hikâye anlatabileceklerini söylemiş. Birincisi şunu anlatmış: Bir kuyuya inmiş idim, orada kadına dönüştüm, bir adamla evlendim, iki çocuğum oldu; sonra kuyudan çıktım, erkek olarak eski hayatıma devam ettim. İkincisi anlatmış: Küçük bir çocukken bir buzağıyı kovalamaya başladım. Şimdi o buzağı koca bir boğa oldu, ben de koca bir adam, ama hâlâ hayvanı yakalayamadım. Üçüncüsü de anlatmış: Cariyem ile birlikte başka bir kölem, sihirli bir ilaçla beni hayvana dönüştürmeye niyetlenmişlerdi, bir hileyle bu ilacı ikisine içirdim, biri yılana diğeri de aygıra dönüştü. Öyküleri beğenen ecinniler, Hurafe'yi serbest bıraktı, o da gelip olan biteni Muhammed'e anlattı. Hurafe ve ondan sonra gelen hiçbir haki, anlattıkları olayların kahramanı değildir, onlar sadece anlatıcıdır. Hikâye anlatmak, ölümden korunmaktır, ifritlerden kurtulmaktır, tıpkı Şehrazad gibi ya da yine Binbir Gece'de 'Balıkçı ve İfrit' öyküsünde olduğu gibi. Zaten hayat bir hayat hikâyesidir. İster vakit öldürmek için, isterse vakit yaşatmak için dinleyin, hayat bir hikâyedir. Gece, hayatın esmeridir.
Gecename dinleyicileri Bağdatlı sahaf İbn el Nedim'i bilir, on bir asır önce yazdığı eserinin bütün bir bölümünü El Esmer ve El Hurafat'a ayırmıştır (Gece anlatılan hikâyeler.)
Özcan Yüksek / Atlas Nisan 2008, sayı 181
|
...
Bu konuda diğer yazılar... |
|
·
|
ADA: Ekonomik kriz dönemlerinde insanlar için Atlas bir sığınak, umut, hayal, mavi gökyüzü, mavi denizde bir ada, mavi kapaklı bir dost oluyor. Çok daha fazla böyle hissediliyor. (28.07.0009)
|
|
·
|
Ubuntu: Fotoğraftaki doğayı bozup yapıyoruz. Ama gerçek doğanın kendisi asla hırslarımızın bir oyunu değil. Bozup yapamayız. Çünkü biz de o resmin içindeyiz. (29.06.0009)
|
|
·
|
Geçmişin kartı: Her sayısı kültür, arkeoloji, tarihtir Atlas'ın. O yetmez, Atlas okurları Hasankeyf başta olmak üzere, kültürel değerlere sahip de çıkar, çıkmaya devam eder. (29.04.0009)
|
|
·
|
Özcan Yüksek Röportajı cevreciyiz.com'da : Biz onu ilk önce Atlas Dergisi yayın yönetmeni olarak tanıdık, sonrasında ise her bir araya geldiğimizde anlattığı hikayelerle benimsedik. Özcan Yüksek şimdi de Binbir Gece'de yolculuk eden Hakikatçi olarak, biz bahtı güzel okurlara aslında yine bizi, ta kendimizi anlatıyor. (20.04.0009)
|
|
·
|
Yüksek İzmir'deydi: Atlas'ın Yayın Yönetmeni Özcan Yüksek, Mart 2009'da İzmir Amerikan Koleji'nin davetlisiydi. İzmir ve Türkiye'nin en köklü liselerinden biri olan okulun edebiyat bölümü, Özcan Yüksek'e pek çok sürpriz de hazırlamıştı. Bunlardan biri de, okulun kütüphanesindeki Binbir Gece Masalları sergisiydi. (06.04.0009)
|
|
·
|
Peri: İnsanoğlu görünmez olanı da güzel görmek ister. Ecinnilerin çok güzel kızları, yani periler de öyledir. Ateşten yaratıldığını işitmiştir, iyi olduklarını, yardımsever olduklarını işitmiştir, ama kendisi görmediği halde, görenlerden, duyanlardan, perilerin çok güzel ve aynı zamanda çok da cazibeli yaratıklar olduklarını işitmiştir. (18.03.0009)
|
|
·
|
Altın Dal: Evvel zamanlarda, kalın kabuklu limonların koktuğu günlerden bile önceki zamanlarda, şehirlerin içinden yeşim renkli nehirlerin aktığı, bazen turnaların, bazen leyleklerin göğü gölgeleyecek kadar birikip yola çıktığı zamanlarda, sırları saklayan yaprakların, sırları saklayan ağaç köklerinin, otların bilindiği zamanlarda bilinen bugün artık unutulmuş bir büyüden söz edeceğim. (26.01.0009)
|
|
·
|
Oy Karadeniz!: Önümüzdeki sayıda ve daha önümüzdeki sayıda Atlas ve okuru, Türkiye'nin doğasının korunması çabasında çok daha ön safta olacak. Yeni yılımız kutlu olsun! (26.12.0008)
|
|
·
|
Dağlarca Konuşmak: Küresel ısınmanın ısıttığı yeryuvarlağımız şimdilerde küresel bir iktisadi krizin içine yuvarlanıyor. Bu krizin nedeni ile dünyamızın doğasının yok olmasının nedenleri aynı. (28.10.0008)
|
|
·
|
Hakikatçi Konuşuyor: Özcan Yüksek'in, Binbir Gece Masalları'nı konu alan kitabı Hakikatçi, Doğan Kitap'tan çıktı. (26.12.0008)
|
|
·
|
Ge, Gece: Önce karanlık vardı. Sonra aydınlık. Önce gece vardı, sonra gün. Önce kaos vardı, sonra Güneş dizgesi. Ve geçmiş, işte bu yüzden gecedir. Gece de geçmişe giden yolun manzarasıdır. Belki de en güzel gece sözcüğü Türkçeye aittir. (23.07.0008)
|
|
·
|
ÖKSÜZ: Bizim yaptığımız nedir? Kaynağına, yerine kadar gitmek, ayakların geldiği yere, sözün geldiği yere gitmek. (01.07.0008)
|
|
·
|
Sarıkeçililer, Sarı Evlere!: (15.04.0008)
|
|
·
|
Barış : (14.04.0008)
|
|
·
|
The Sun-Headed Men: (08.04.0008)
|
|
·
|
Öğret Bana: Atlas geçen yıl nisan ayında on beşinci yaşına girmişti, bu sayıda 15 yılı geride bıraktı, on altıncı yılından gün aldı. Biz hâlâ buradayız. Siz de buradasınız. Aynı ormanın içinde. Ne güzel! (26.03.0008)
|
|
·
|
Uçan halı hayalinin gerçek olduğu mekân: Binbir Gece Masalları'nın sır coğrafyalarından birinden dönüşte, uçan halım Dubai'de aktarma yapacaktı. Serendip Adası'ndan geliyordum, Adem'in cennetten indiği yeryüzündeki cennetten. (25.03.0008)
|
|
·
|
Altdünya Düşleri: (16.02.0008)
|
|
·
|
Örtüsüz nedenler örtülü sonuçlar: (04.02.0008)
|
|
·
|
Türban, Firavun ve Modern: (21.01.0008)
|
|
·
|
Define: Gecenin tegannisi nefes nefes nefestir. Görünmeyenlerin kaş göz işaretleri öyküler anlatır sana. Devran eden yıldızlarla sabahlarsın. Sanki yıldızlar birikir, gündüz olur. Oysa rüyada ne sabah vardır ne akşam. Her şey aynıdır. (14.01.0008)
|
|
·
|
Gölge: Gece dünyanın gölgesidir. Kimse kendi karanlığından kaçamaz. Ve kimse kendi gölgesinden, öteki kendisinden, belki de asıl kendisinden kaçamaz. Çünkü onlarsız olamayacağına göre, aşk ve korku, gölgeler dünyasına aittir. (17.12.0007)
|
|
·
|
Bin Bir: Bir gün daha geçer. Düşmanın ömrü gibi. Bir gün daha ve akşam olur. (26.11.0007)
|
|
·
|
Hızlı Öpücük: (21.11.0007)
|
|
·
|
İbrahim yeniden yürüyecek mi: Bütün dünya nüfusunun yarısına yakının inandığı dinin temelini oluşturan Hz İbrahim, yürüdüğü coğrafyada yeniden insanlığın etkileyebilecek mi? Musevilik, Hıristiyanlık ve Müslümanlık, birer çatışma bahanesi olmaktan çıkacak mı? (10.11.0007)
|
|
|
 |
