Hollman Hunt, Günah Keçisi, 1854

Avustralya Aborijinleri, diş ağrısını geçirmek için ısıtılmış bir mızrağı yanaklarına bastırır ve ağrı, tamitç denilen kara bir taşa geçerdi. Belki de bu yüzden ağrı geçti, hastalık geçti diyoruzdur, kim bilir? Hatta bu taşları biriktirip düşmanın dişlerini ağrıtmak için fırsat da kollanırdı. Timor Adalılar, yorgunluklarını aktarmak için kendilerini taşlarla döverlerdi. Sonra da o taşları, başkaları da yararlansın diye bir yerlerde toplarlardı. Timor ve Soloman Adalarında yokuş başlarında bu tür taş öbekleri vardır. Fas'ta, başı ağrıyan insanlar altlarına bir keçi ya da kuzu alır ve derdlerinden kurtuluncaya, daha doğrusu ağrısı hayvana geçinceye kadar döverlerdi. Güney Afrika'daki Caffreler ise hasta, bütün tedavilere rağmen iyileşmez ise yanına bir keçi getirirlerdi. Köyün günahları keçiye geçer ve böylece hasta iyileşirdi. Bazen de hasta adamın birkaç damla kanı keçinin başına damlatılır ve keçi boş araziye salınırdı. Arabistan'da salgın hastalık bir kasabayı sarmışsa, bir deve bütün mahallelerde dolaştırılır ve salgının vücudunda toplanması sağlanırdı, sonra da kutsal bir yerde deve boğazlanırdı. Karpatların tepelerinde yaşayan meçhul halk Huzullar, çillerini atmak için bir akarsuda yüzlerini yıkar ve şöyle derlerdi: 'Kırlangıç, kırlangıç, çillerimi al ve kırmızı yanaklar ver bana.' Sonra da baharda ilk gördükleri kırlangıca çillerini aktarırlardı. Yeni Zelanda'nın bir yerinde, kabilenin bütün günahlarından topyekun kurtulmak için toplanılır. Bütün günahlar tek bir adama yıkılsın diye o adamın bir yerine bir eğreltiotu iliştirilir. Adam suya girer ve tüm günahlar eğreltiotuyla birlikte ırmağa ve oradan da denize akardı. Uganda'da savaştan dönen ordu bütün kötülükleri ve lanetleri geride bıraksın diye esirler arasından bir kadın köle, ayrıca bir inek, bir keçi, bir tavuk, bir köpek, ülke sınırına götürülür bırakılırdı. Burada bacakları kırılıp ölüme terk edilirdi. Böylece günahlar ülkeye geri gelemezdi. Eski Ahit'te, kefaret günü olan Yom Kippur'da, bütün günahların yüklendiği bir keçi, kurban edilir. Yoksa günahlar ve acılar içinde yaşamak çekilmez olurdu

Özcan Yüksek / Atlas Ekim 2007, sayı 175