|
| Kurbağanın ince derisi ona birçok yetenek kazandırıyor ama çok hızlı su kaybettiriyor. Bu yüzden zamanının çoğunu su içinde geçiriyor ve suya yumurtluyor. |
Vanderbilt Üniversitesi'nden mikrobiyolog LouiseRollins-Smith, kurbağa derisinde üretilip depolanan maddelerin birçokyararı olduğunu söylüyor. 'Kurbağaların küçük ilkyardım çantaları varmışgibi düşünebilirsiniz' diyor Rollins-Smith. Derilerinde ağrıkesiciler,yarayı sterilize eden antibakteriyeller, mantar ve virüslere karşıetkili maddeler, hatta böcek kovucular bile var. Birkaç yıl önceRollins-Smith, Vanderbilt Üniversitesi'nden Doç. Dr. Derya Unutmaz ilebirlikte bu maddelerden bazılarının AIDS'e neden olan HIV virüsünüetkisiz hale getirdiğini keşfetti. Bilim insanlarına göre kurbağalarınvücut salgıları, HIV'in bulaşmasını önleyecek yöntemleringeliştirilmesini sağlayabilir. Haziran 2008'de yayımlanan bir başkaçalışma da kurbağa salgılarının hastane enfeksiyonlarıyla ilişkilidirençli bakterilere karşı etkili olduğunu ortaya koydu. Bazıbakterilerin bilinen tüm ilaçlara dirençli olduğu günümüzün dünyasında,kurbağalardan elde edilen antimikrobiyal maddeler büyük önem taşıyor.
Kurbağalarince ve geçirgen derileriyle nefes alıyor, derileriyle su içiyor. Derialtındaki damarlar ve hava arasında oksijen ile karbondioksit alışverişiyapılıyor. Ancak derinin etkili biçimde işlevini yerine getirmesi içinnemli olması gerekiyor. Aralarında kurbağa ve semenderlerin de bulunduğuyaklaşık 6 bin tür amfibinin çoğu, solunumlarının yalnızca çok az birkısmını akciğerleriyle yapıyor. Amfibilerin koruyucu kılları, tüyleriyok. Araştırmalar bir amfibinin aynı boyuttaki bir kertenkeledenyaklaşık 50 kat daha hızlı su kaybedebileceğini gösteriyor. Son derecegeçirgen derileri olan bu hayvanlar hızla su kaybedebiliyor amakaybettikleri miktarı, suyun içinde durarak hızla geri alabiliyor. Zatençoğu amfibi türü su içinde ya da yakınında yaşıyor ve normalde güneşışığına uzun süre maruz kalmıyor. Mukus bezleri de derilerinin nemlikalmasını sağlıyor.
Ağaç kurbağaları, derilerinden salgılanan yağlarıtüm vücutlarına özenle sürerek su kaybından korunuyor. Kosta Rika ağaçkurbağaları kızgın güneşin altında durmaktan adeta hoşlanıyor.Manchester Müzesi'nden amfibi–sürüngen uzmanı Andrew Gray,'Hiç zarar görmeden uzun süre güneşleniyorlar' diyor. Gray, ManchesterÜniversitesi'nden fizikçilerle birlikte ağaç kurbağalarını araştırdı.Bilim insanları, OCT adındaki yeni bir teknikle Kosta Rika'da yaşayanPhyllomedusine ve Litoria ağaç kurbağalarını inceledi. Bu teknikle,derilerinde pterorhodin denilen ışığı yansıtan bir renk maddesikeşfettiler. Andrew Gray, deri yüzeylerinin sıcak olduğunu amabedenlerinin serin kaldığını söylüyor. Gray ve ekibi, kurbağalarınrenginin bazen gözle görünür bir şekilde değişerek madensi birparlaklığa büründüğünü gözlemledi. Araştırmacılar, bu hali aldıklarındayansıma miktarının ve deri sıcaklığının değiştiğini, böylece vücutsıcaklığının ayarlandığını düşünüyor.
|
| Kurbağa yumurtalarının kabuğu yok. Diğerlerinin aksine ağaç kurbağaları yuvalarını ağaçların üstünde kuruyor ama yumurtalar yine de kurumuyor. Bunu sağlayan şey yuvalarını köpükten yapmaları. |
Amfibiler kabukları olmayan, jölemsi maddeylekaplı yumurtalarını suyaya da nemli yerlere bırakıyor. Ağaç kurbağaları(Chiromantis) yumurtalarını su yanındaki ağaçların üstüne bırakıyor.Peki ama bunlar nasıl kurumuyor? Yanıt hayli ilginç. Dişi kurbağadansalgılanan sıvıyı erkek ayaklarıyla, yumurta çırpar gibi köpürtüyor.Yumurtaların etrafını saran köpüğün dış kısmı kuruyor ve koruyucu biryuva haline geliyor. Uzaktan bakılınca ağaçlarda büyük beyaz çiçeklervarmış gibi görünüyor. Glasgow Üniversitesi'nden Profesör Alan Cooper vemeslektaşları, kurbağa köpüğünün sırlarını araştırdı. Ekipten ProfesörMalcolm Kennedy şöyle diyor: 'Çok sayıda tropikal ve astropikal kurbağatürü, yumurtalarını köpük içine bırakıyor. Bu köpükler, mikroplar vediğer çevresel etkenlerce bozulmaya karşı dirençli, çok stabil. Kabuksuzyumurtalar ve spermle de uyumlu şekilde bir arada bulunabilenolağanüstü biyolojik malzemeler. Oysa normalde bir köpüğün, yumurtalarıve spermi tahrip edecek deterjan benzeri özellikleri olması beklenir.'
Dinozorlardanönce ortaya çıkan, dinozorlar da dahil pek çok türün nesli tükendiktensonra da yaşamaya devam eden amfibilerin sayıları son yıllarda belirginbir şekilde azalmaya başladı. Önümüzdeki yıllarda, tüm dünyadaki amfibitürlerinin yaklaşık üçte birinin nesillerinin tükenebileceğibelirtiliyor. Bilim insanları yeni bir bölgeye girmesinin ardından, kısasürede amfibilerin çoğunun ölmesine neden olabilen bir mantarı(Batrachochytrium dendrobatidis) en önemli sorun olarak gösteriyor. Bumantarı taşıyan ve geçmişte laboratuvar hayvanı olarak kullanılanpençeli Afrika kurbağasının, insan eliyle dünyaya dağıtılmasıylahastalığın yayılmaya başladığı sanılıyor. İşin ilginç yanı, pençeliAfrika kurbağasının bu mantara bağışıklığı var. Mantarın, bağışıklığıolmayan kurbağaların derilerine zarar vererek deri solunumunu ve suemilimini etkilediği düşünülüyor. Mukus, yağlar ve yansıtıcı maddelerlekuruması önlenen, nemli ortamda gelişen hastalık yapıcı organizmalarakarşı özel ilaçlarla donanmış kurbağa derileri, narin bir yapının nasılmükemmelce korunduğunu gösteren güzel bir örnek.Atlas Ağustos 2008, sayı 185