Anasayfa    Doğa&Coğrafya       Okyanusa Demir Serpilecek

Okyanusa Demir Serpilecek

Yıldız tozları atmosferin sıcaklığını etkiliyor mu? Atlas, iklimin yeni açığa çıkan gizemlerini ve 100 bin yıllık döngüsünü araştırdı.

Geçtiğimiz haftalarda 'eko-restorasyon' şirketi Planktos'a ait bir gemi, iki yıllık bir proje için Washington'dan yola çıktı. Weatherbird II adındaki gemi, Büyük Okyanus'a tonlarca toz demir dökecek. Aralarında sekiz bilim insanının bulunduğu on yedi kişilik mürettebat yolculuğuna devam ediyor. Bu projenin arkasındakiler, karbondioksit kullanarak fotosentez yapan planktonların çoğaltılmasıyla küresel ısınmanın yavaşlatılabileceği kanısında. Bitkisel planktonları demirle gübreleme yönteminin atmosferdeki karbondioksit düzeyini önemli ölçüde azaltabileceğini düşünüyorlar.
Bu yöntem ne kadar akıllıca? Sorunun cevabını aramadan önce biraz bitkisel planktonlardan söz edelim. Çoğu gözle görülemeyecek kadar küçük olan bu minik organizmalar, küresel fotosentezin yaklaşık yarısını yapıyor ve bitkiler kadar çok karbondioksit soğuruyor. Seragazı olan karbondioksitin atmosferdeki seviyesini etkileyen bitkisel planktonların bir kısmı da ölünce dibe çöküyor. Böylece dokularındaki organik karbon deniz tabanına gömülüyor ve uzun süre atmosfere karışmıyor.
Georgia Tech'teki araştırmacılara göre planktonlar, okyanusların üstündeki bulut oluşumlarını da çarpıcı biçimde değiştiriyor. Araştırmacılar onların saldıkları bir maddenin bulut damlacıklarının yoğunluğunu artırdığını düşünüyor. Bu da daha çok güneş ışınının uzaya yansımasına neden oluyor. Günümüzde çoğu atmosferbilimci, bulutların 'küresel soğutucu' etkisi olduğuna inanıyor.

Profesör Donald Bryant, 'Küçük ?eylerdeki Güzellik Açığa Çıktı' başlıklı makalesinde şöyle diyor: 'Her mikrobiyoloğun doğal olarak bildiği gibi çoğu kez küçük şeyler, son derece önemli, büyük şeylere sebep olabilir ve bu özellikle bitkisel planktonlar için geçerli.' Bu canlılar, gezegenimizi sera etkisinden koruyan sistemin önemli bir parçası. Ama planktonları doğal besinleri olan demirle çoğaltma yöntemi hiç de akla yatkın görünmüyor; ki daha önce bazı araştırmacılar bunu küçük çapta uygulamıştı.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden Profesör Sallie W. Chisholm bu konudaki kaygısını şöyle dile getiriyor: 'Sistemin içinde ne olduğunu bilmeden onu nasıl kullanabiliriz? Okyanuslarda bizim anlayamadığımız çok çeşitli işlevler sürdürülüyor.' Oregon Eyalet Üniversitesi'nden okyanusbilimci Michael Behrenfeld, karmaşık ekosistemlerin değişimlere nasıl tepki vereceğini tahmin etmenin zor olduğunu belirtiyor. Kaliforniya'daki Moss Landing Deniz Laboratuvarları'ndan Kenneth Coale, katıldığı her deneyde bitkisel planktonların sayısında patlama olduğunu ama zehir üretebilen plankton türlerinin de çoğaldığını söylüyor. Scripps Oşinografi Enstitüsü'nden Tim Barnett, 'Büyük çaplı gübreleme, deniz yüzeyi ve derin sular arasındaki kritik sıcaklık farkını değiştirebilir ve bunun deniz canlılarına ciddi etkileri olabilir' diyor.

Yüz Bin Yılın Sırrı

Aralarında Alberta Üniversitesi'nden bilim insanlarının da bulunduğu uluslararası bir araştırma ekibi, Büyük Okyanus'un tabanında deniz seviyesinin beş kilometre aşağısına kadar inen bir delik açtı. Araştırma sonuçlarını 2006'nın sonunda yayımlayan bilim insanları, 23-34 milyon yıllık mikro fosilleri inceleyerek Dünya'nın iklim tarihine ışık tuttu. Elde ettikleri verilere göre buzulların oluşması ve geri çekilmesi, Dünya'nın yörüngesindeki değişimlerle uyuşuyor.
Matematikçi Milutin Milankovitch, 20. yüzyılın ilk yarısında Dünya'nın yörüngesindeki değişimlerin iklimi değiştirebileceğini ve bunun izlerinin gezegenin jeolojik 'arşivinde' keşfedilebileceğini öne sürmüştü. Jeolojik kanıtlar son bir milyon yıl içinde buz devirlerinin aşağı yukarı 100 bin yıllık dönemlerde tekrarladığını gösteriyor. Dünya'nın Güneş çevresindeki yörüngesinin şekli yavaş yavaş bir daireden elipse dönüşüyor, sonra tekrar eski haline geliyor. Bu süreç de yaklaşık 100 bin yıl sürüyor. Birçok bilim insanı, buz devirlerinin yörüngedeki değişimlerle ilişkili olduğunu düşünüyor. Ancak, George Mason Üniversitesi'nden fizik profesörü Robert Ehrlich ve diğer bazı bilim insanları, bu değişimlerin buzullaşmayı tetiklemek için tek başına yeterli olmadığını iddia ediyor. Ehrlich'in yeni çalışmasına göre Güneş'in içinde de sıcaklığını yine aşağı yukarı 100 bin yıllık zaman cetvellerinde azaltan ve çoğaltan bir 'düğme' var.
İşin ilginç yanı, bir süre önce deniz tabanındaki uzay tozlarını inceleyen Kaliforniya Teknoloji Üniversitesi araştırmacıları, uzay tozu miktarının da 100 bin yıllık döngülerle değiştiğini keşfetti. Kaliforniya Üniversitesi'nden Profesör Richard A. Muller, uzay tozlarının buz devirlerinin başlamasında etkili olduğunu öne sürmüştü. (Bu tozların atmosferde bulut oluşumuna yol açtığı düşünülüyor). Muller, Atlas'a şu anda uzay tozlarının buz devirlerini tetikleyip tetiklemediklerinden emin olmadığını söyledi. Ancak işin bir başka yönü daha var. Uzay kaynaklı tozlar, okyanuslarda zincirleme olayları başlatabilecek çok miktarda demir içeriyor. Demirin bir kilosu, plankton miktarında birkaç tonluk artışa neden olabiliyor. Uzay tozları, okyanusların üstünde bulut oluşturan, atmosferden seragazını çeken bitkisel planktonları çoğaltarak iklimi soğutmuş olabilir

Jan 17 2011 10:43AM

Yazı: Selcen Pirge
Fotoğraflar: Avrupa Uzay Ajansı (ESA)
1 2
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Türkistan: Gelenek İle Bilimin Birleştiği Şehir
Zonguldak'ta termik santral isyanı
Karatepe Tanrıları
Okyanusa Demir Serpilecek
'ÇED olumlu' kararına iptal
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

Medeniyetlerin Buluştuğu Başkent
Hasankeyf
DEÜ-SAT’tan sualtı temizliği
“Foça Temiz Deniz 2012”
Şarköy’ün Derelerinde Yüzlerce Balık Ölüsü Görüldü
Olayla ilgili inceleme başlatıldı.
'Yarısı Yılan Yarısı İnsan'a en iyi belgesel ödülü
Belgesel, Anadolu'da yılanların şahı olarak bilinen Şahmara...
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

İğneada Longozu, mevsimsel subasar ormanları, bataklıkları, tatlı su gölleri ve kıyı kumullarını bir arada bulunduran ender ekosistemlerden biri. Kırklareli sınırlarındaki milli parktaki kıyı kumullarında uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınan bitkiler yer alıyor.

İĞNEADA LONGOZU, KIRKLARELİ / FOTOĞRAF: CÜNEYT OĞUZTÜZÜN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da

 
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.Önümüzdeki yıl 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul