Anasayfa    Doğa&Coğrafya       Konuşan Ağaçlar

Konuşan Ağaçlar



Birkaç ay önce, bitkilerin akrabalarını köklerinden yayılan kimyasallardan tanıdığı ortaya çıktı. İlk defa 2007 yılında, McMaster Üniversitesi'nden Doçent Susan Dudley ve ekibi, aynı bitkinin tohumlarından yetişen bitkilerin birbirlerini ayırt edebildiğini göstermişti. Cakile edentula türü kumsal bitkileriyle yaptıkları deneyler ilginç sonuçlar ortaya koymuştu. Akraba kumsal bitkileri, aynı saksıda yetiştirildiklerinde fazla kök salmayıp bir anlamda topraktaki mineral ve suyu paylaşıyor. Oysa türdeşleri olsalar bile yabancı bitkilerle aynı saksıda yetişince hızla kök salıyorlar. Dudley ve ekibinin, American Journal of Botany'de yayımlanan yeni makaleleri de akraba bitkilerin daha iyi 'geçindiklerini' gösterdi. Bilim insanları doğada nemli, az güneşli yerlerde bulunan Impatiens pallida fidelerini, 'kardeşlerinin' yanına diktiğinde fazla yapraklanmadılar. Araştırma ekibi, daha çok dallandıklarını, uzadıklarını ama az yapraklanarak birbirlerine gölge yapmadıklarını, bir başka deyişle güneşi paylaştıklarını belirledi.
Tırtıl gibi otçul böcekler bitkilerin saplarını, yapraklarını ısırdığında da bitkilerden uçucu kimyasal bileşikler salınıyor. Zarar görmüş bölgeden sızan bitki özsuyunun kokusundan bahsetmiyoruz. Örneğin mısır bitkisinin sapını böcekler ısırdığında, yapraklarından karmaşık yapılı kimyasallar salınıyor. Hem de farklı tür otçul böcekler için farklı kimyasallar havaya salınıyor. Bu kimyasalların kokusu, otçul böceklerle beslenen böcekler için anlam ifade eden kelimeler gibi. Araştırmalar, böceklerin bitkilerden gelen haberlere seçici biçimde tepki verdiğini gösterdi. Yemeyi tercih ettikleri otçul böceklerin bulunduğu bitkilere doğru uçtukları, tercih etmedikleri böceklerin varlığını bildiren kokulara aldırmadıkları ortaya çıktı.

Bitkilerin akrabalarını tanıdığına dair ilgi çekici örnekler var. Az güneşli yerlerde yaşayan Impatiens pallida fideleri, akrabalarının yanında yetişirken daha az yapraklanıyor; böylece birbirlerine gölge yapmıyor ve güneş ışığını paylaşıyorlar.
AMOS OLIVER DOYLE
Kısa bir süre önce, Hollanda'nın Wageningen Üniversitesi'nden araştırmacılar, bitkilerdeki bu sistemin ne kadar hassas olduğunu gösterdi. PNAS dergisinde yayımlanan makalelerine göre, kırmızı örümceklerin (Tetranychus urticae) istilası durumunda fasulye bitkisi, akarları çeken kimyasallar üretip havaya salıyor. Akarlar da gelip kırmızı örümcekleri ortadan kaldırıyor. Ancak, aynı anda hem kırmızı örümcekler, hem de bitki özsuyu ile beslenen beyaz sinekler (Bemisia tabaci) istila ederse, bitki artık akarlar için daha az cazip hale geliyor. Araştırma ekibi, bu durumda bitkiden salınan kimyasalların analizini yaptı ve beta-ocimene adlı maddenin daha az üretildiğini keşfetti.
Konuşan ağaçlar adı verilen araştırmalar 1980'lerin başlarında çok ilgi uyandırmıştı. Bu çalışmalar, bitkilerin otçul böceklerin saldırısını haber verip birbirlerini uyarabileceklerini öne sürüyordu. Artık bitkilerin arasında bir çeşit iletişim olduğu gittikçe daha iyi anlaşılıyor. Kaliforniya Üniversitesi'nden Profesör Richard Karban ve meslektaşları bitkilerin havaya saldığı kimyasal maddelerin, yakındaki bitkilerin koruma mekanizmalarını da harekete geçirebileceğini gösterdi. Bilim insanları, üç mevsim boyunca Amerika'ya özgü fundaların yapraklarını uçlarından kesti. Zarar gören fundalar, metil yasmonat adlı bir madde salıyordu; rüzgârın estiği yöndeki tütün bitkileri de yapraklarının tadını bozan savunma maddelerinin üretimini artırıyordu.
Bitkiler böceklere gıda oluyor ama koruma mekanizmaları böceklerin bitkileri silip süpürmelerine engel oluyor. Kısa bir süre önce, yabani tütün bitkisinin ilginç bir özelliği ortaya çıktı. Bu, gece çiçek açan bir bitki ve normal durumda geceleri uçan güveler çiçeklerinin döllenmesini sağlıyor. Ancak bu güvelerin bıraktığı yumurtalardan çıkan tırtıllar yapraklarını yemeye başlayınca bitkinin koruma sistemleri devreye giriyor. Almanya'nın Max Planck Enstitüsü'nden bilim insanları, tırtılların istilası durumunda tütün bitkisinin sabahları çiçek açmaya başladığını keşfetti. Araştırma ekibinden Profesör Ian Baldwin, yaprakları çiğneyen tırtılların ağız salgısının bitkide zehir üretilmesi gibi bir dizi tepkiye yol açtığını belirtiyor ve çiçeklenme zamanındaki değişimin, tırtıl istilasıyla tetiklenen dördüncü önemli değişim olduğunu belirtiyor.
Yaklaşık iki yıl önce, Amerika'nın Ulusal Atmosfer Araştırmaları Merkezi'nden Dr. Alex Guenther ve meslektaşları, bitkilerin havaya yaydığı maddeleri incelerken şaşırtıcı bir şey keşfetti. Ekip, bitkilerin aspirinin uçucu kimyasal formu olan metil salisilatı havaya saldığını tespit etti. Aspirin zaten bitki kaynaklı bir ilaç ama gaz şeklinde önemli miktarda atmosfere salındığı daha önce belirlenmemişti. Guenther ve ekibi, metil salisilatın bitkinin hastalığa dirençli olmasını sağlamaktan başka, komşu bitkileri de uyardığı sonucuna vardı. Daha önce, sonuçları Nature'da yayımlanan bir araştırma da tütün bitkisinden yayılan metil salisilatın, bir başka tütün bitkisinin savunma mekanizmalarını harekete geçirerek onu da koruyabileceğini göstermişti. Bilim insanları, stres altındaki bir ormanın üstünde metil salisilat birikmesinin tüm bir ekosistemi koruyacağını düşünüyor.

  Atlas Haziran 2010, sayı 207

Jan 17 2011 10:43AM

Yazı: Selcen Pirge
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR
Konuşan Ağaçlar
Ağaçlara Kuş Yuvaları
HES Pes Etmiyor!
Ağaçlara Kuş Yuvaları Yapılıyor
Sahte Ağaçlar
 
  Arkadaşına yolla        Yazdır        Sık kullanılanlara ekle

#
#
#
#
#
Yorumlar (0)

Yorum ekleyebilirsiniz

 

Kayıtlı isminizin görüntülenmesini istiyorsanız, yorumunuzu yazmadan önce üye girişi yapınız.

Tümü

 

Medeniyetlerin Buluştuğu Başkent
Hasankeyf
DEÜ-SAT’tan sualtı temizliği
“Foça Temiz Deniz 2012”
Şarköy’ün Derelerinde Yüzlerce Balık Ölüsü Görüldü
Olayla ilgili inceleme başlatıldı.
'Yarısı Yılan Yarısı İnsan'a en iyi belgesel ödülü
Belgesel, Anadolu'da yılanların şahı olarak bilinen Şahmara...
fotogaleri
Foto Atlas

Kadın:İmaj ve Gerçek

Atlas'ın geniş arşivinden derlenen 'Kadın: İmaj ve Gerçek' sergisi Dünya Kadınlar Günü'nde, 8 Mart 2007'de Beyoğlu'nda İstiklal Caddesi'nde İstanbul'la buluştu.

Günün Karesi

İğneada Longozu, mevsimsel subasar ormanları, bataklıkları, tatlı su gölleri ve kıyı kumullarını bir arada bulunduran ender ekosistemlerden biri. Kırklareli sınırlarındaki milli parktaki kıyı kumullarında uluslararası sözleşmelerle koruma altına alınan bitkiler yer alıyor.

İĞNEADA LONGOZU, KIRKLARELİ / FOTOĞRAF: CÜNEYT OĞUZTÜZÜN

Tümü
Çok okunanlar
ATLAS'ın bu ayki sayısını ne kadar dikkatli okudunuz?
video galeri
Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da

 
  • Atlas Fotoğrafçısı Turgut Tarhan Off Road'da
  • Kalbin sırları
  • HES'lere karşı savaş müzik albümü oldu.
  • Hayvanların Keyif Dünyası
  • Doğanın Avcıları
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 3
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 2
  • Atlas- Columbia Nallıhan Bölüm 1
  • Kömürle Yanmak
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-1
  • Binbir Gece Masalları- Bilinmeyen Programı-2
  • Evrim ve Göz
  • Atnalı Yengeci: Yaşayan Taşıl
  • Darwin'in Karıncalarını İzleyin
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 1
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 2
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 3
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 4
  • Atlas-Doğadan Rize - Bölüm 5
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 1
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 2
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 3
  • Atlas-Columbia - Gizli Cennet Gökçeada Bölüm 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 5
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 4
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü Karagöl’e Çıkmak 1
  • Dünyanın İlk Masalı
  • Anadolu'nun İsyanı
  • Nükleere Karşı Yürü
  • Kardeş Türküler: Anadoluyu Vermeyeceğiz - Oi Oi
  • Kardeş Türküler Anadoluyu Vermeyeceğiz 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 3
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 1
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü-Uludağ 2
  • Atlas-Columbia Yürüyüşü 1
Nasıl kullanırım?
Önce resmin üzerine tıklayarak Duvar Kağıdı galerisini açın. Seçtiğiniz duvar kağıdının sağ altındaki büyüteç işaretine tıklayarak resmi büyütün. Büyük resmin üzerinde sağ tuşa tıklayın ve menüden Arkaplan Olarak Belirle'yi seçin.
Atlas yayın hayatına Nisan 1993'de başladı.Önümüzdeki yıl 20. yaşını kutlayacak. Atlas'ı kaç yıldır takip ediyorsunuz?




  

Diğer Doğan Burda Siteleri: Atlas | Auto Show | Blue Jean | Burda | Capital | CHIP Online | Ekonomist | Elele | Elle | Elle Decor | eMecmua | Ev Bahçe | Evim | Formsanté | Güncel Hukuk | Hafta Sonu | Hello | Hey Girl | İstanbul Life | Level | Lezzet - Yemek Tarifleri | Maison Française | PCnet | Seninle | Tempo | Yacht Türkiye
Copyright © Atlas Online | Doğan Burda Dergi Yayıncılık ve Pazarlama A.Ş.
Hürriyet Medya Towers 34212 Güneşli - İstanbul